Alexander / Aleksander (2004) - Oliver Stone

 

Kiedy Aleksander Macedoński zinterpretowany według Stone’a, nie zostaje zbyt ciepło, tak przez krytykę jak i widzów bez przerostu ego w temacie znajomości kina przyjęty, ja uznaję że fakt ten był/jest wciąż jawną niesprawiedliwością, jeśli zerknąć na konkurencję w gatunku, nadmiernie myślę mimo mojej także sympatii, zachwytem obdarzoną. Mówię na przykład o fenomenalny ale nazbyt ckliwym Gladiatorze, jaki robi wrażenie, mnie też przekonuje, ale tam gdzie kończy się hollywoodzko przyjazna narracja, tam pozostaje przestrzeń dla niewykorzystanej kontekstowo głębi. Natomiast Aleksander to zupełne przeciwieństwo i narracja szorstka pozostawia kawał przepracowanego miejsca dla mnóstwa historycznych niuansów, doskonale sugestywnie kręcącej mnie psychologicznie zeschizowanej Stone’a maniery i rozhulanej teatralnie, archaicznej (także potraktowanej przez opinie surowo) gry aktorskiej. Aleksander sam wygląda rewelacyjne w tej przeczącej jego krwiożerczości cherubinkowej fizys, a do tego plan hipnotyzuje barwami i wspomniane aktorskie kreacje sprzedane z manierą sceniczną, dają więcej intrygujących wrażeń, niż teraz przeze mnie rzucone odrobinę na pożarcie Gladiatora walory. W Gladiatorze dominuje rozrywka namiętna, a tutaj ambitna sztuka nieoczywista, więc w takim starciu bieli z czernią, staje po stronie soczystego czarnego i gdy teraz skupiam się na ekscytujące treści od Stone’a, myślę o spłaszczeniu też historii Odysa przez Nolana. Obiecałem sobie zrobić weryfikację (Odyseja vs. jeszcze nie zarchiwizowane u mnie klasyki historycznej estetyki) i w tym kontekście wolę zamiast bajeczki, kawał potężnego, być może nieprzyjaznego gigantycznej popularności kino kontrowersyjnego, reżysera obecnie zasłużenie wyklętego. Coś jest w tej interpretacji kinowej życia Aleksandra Wielkiego prócz krwistych oczywistości przerażająco niepokojącego - być może rodzaj wzniosłej powagi i klasyczny syndrom powłóczysty, archetypicznego teatru w kinie z lat pięćdziesiątych. Jest z pewnością ciężar gatunkowy sfokusowany na burzliwej i brutalnej historii ukazanej z klasą, rezygnując z typowej hollywoodzkiej manii, zeszlifowywania szorstkości ku łatwiejszej chłonności dla przeciętnego niedzielnego kinowego widza. Może jestem niewolnikiem symbolicznej sekwencji, fenomenalnego między innymi ujęcia w slow motion zmontowanego, a może ten styl ekspozycji egzotyki miejsc mojemu gustowi odpowiada, tudzież w odniesieniu do postaci/do bohatera, przeprawa przez zrodzone obsesje i ambicje oraz reżysera odwaga by amok, manię niebywałą wizualnie wszczepić w obrazy krwawej grozy, przepuszczone poprzez wyobraźni i finezji najostrzejszą filtrującą optykę - to mnie trwożąc zelektryzowało. Brak więc sukcesu finansowego, jest w przypadku Aleksandra powodem do detalicznego przejrzenia genezy powodów, a tym pierwotnym i głównym jak mniemam wysoki poziom odporności na wpływy podpowiadaczy i potężna megalomania Stone’a. Miał człowiek wówczas swoje przekorne usposobienie, jakie w ostatniej grubo ponad dekadzie, nie bardzo przekładało się na mocne tytuły, ale akurat Aleksander potraktowany bez taryfy ulgowej, to być może jego finalny, a najważniejsze ostatni zasadnie skuteczny był środkowy palec pokazany hollywoodzkiemu mainstreamowi. Według mnie przekonujący, tak jakościowo, jak ambicjonalnie.

P.S. Ponadto jak tu sfilmowane są sceny batalistyczne. Na nie się gapi z rozdziawioną gębą! Rzekłem!

Kingdom of Heaven / Królestwo niebieskie (2005) - Ridley Scott

 

Po sprawdzeniu praktycznym, rozhulanej promocyjnie nolanowskiej Odysei, postanowić mi się zachciało, iż luknę na nowo na kilka może historycznych i quasi historycznych tytułów (jakie jeszcze tutaj nie zagościły) i tym samym będę miał też jakieś porównanie i odpowiedz między innymi na pytanie - czy w ostatnich dajmy trzydziestu, może skrajnie czterdziestu laty, robiono też super produkcje w gatunku, jakie z dzisiejszych hitem box office’u mogą pójść w szranki? Nie pod względem kultowości, bowiem co stare i głośne było, to często z czasem zdobywa dodatkowe uznanie w formie właśnie kultowości. Chodzi mi bardziej o to, czy przykładowo technicznie jest lepiej i czy takie możliwości obróbki komputerowej popsuły kwestie wizualnej wiarygodności, czy może dodały jej wartości. Na pierwszy rzut biorę Ridley'a Scotta Królestwo niebieskie, czyli klasyczne kino bitewno-przygodowe, rycerskie znaczy - ze szczękiem żelastwa i rżeniem koni w galopie. Wszelkiej pierwotnej maści oręża dominacji, więc krwi i flaków charakterystycznie szołmeńsko z zadawanych ran tryskających, nader natężenia. Może to nie ta kategoria porównawcza, bo w mitach więcej umowności i ugrzecznienia, a gdy pod lupę bierze się wydarzenia w większym stopniu realistyczne, to należy wprost pokazywać jak krzywda, nawet w przyjętych za usprawiedliwione działaniach mogła być zadawana. Batalistyczne jest w Królestwie konkretnie i potęga wojsk robi wrażenie. Epickie zacięcie wynosi widowiskowość na najwyższy z możliwych wtedy, a może i wciąż obecnie poziom, lecz wizualna technologia sterylna nie czyni Królestwa niebiańskiego odpornym na wady. Chciałoby się aby ziarno filmu jakieś istniało, bo jego kompletne spłaszczenie, czyni efekt soczystym, lecz nazbyt klinicznie myślę efektownym. To chyba w tym segmencie punkt dla Nolana, który mniej z wygładzeniami przesadza, ale przegrywa w moim przekonaniu na poziomie dynamiki, bowiem Królestwo jest znacznie intensywniej dynamiczne, spektakularne i efekciarskie, mimo że „osadzone bliżej ziemi”. Zastanawiając się po seansach (kinowym i domowym), w którym przyjemniej jako widz oczekujący wkręcającego efektu się odnalazłem, to jednak nie mam jasnego stanowiska. Dochodzę do wniosku, że trudno w sumie porównywać oba hity i każdy z nich stoi przed konkurentem w pewnych wąskich kategoriach, a całościowo trzymają równy poziom, a że ten Scotta o ponad ćwierć wieku starszy, to chylę czoła, że mimo na pełnej korzystającego z technologii, wciąż ogląda się wyśmienicie. Mówię o oddziaływaniu całej warstwy ilustracyjnej, a najmocniej kluczowego szturmu na Jerozolimę, gdzie maszyny oblężnicze i szerokie kadry robią super wrażenie. Ale na pewno pomimo włożonego wysiłku, trudno mi również Królestwo Niebieskie uznać za dzieło wybitne. Zabrakło drenującej siły psychologicznej relacji pomiędzy bohaterami i intrygi porażającej emocjonalnie. Zamiast tego nacisk położony na potęgę produkcji i dla oczu wizualna efektywności, nieco oczy zamydla. Tak jak podobnie do obecnej wciąż na ekranach Odysei, trudno mi się przyczepić do przesłania, gdyż ono celne, pozbawione jednakże odrobiny chociaż kontrowersji, dostosowane do możliwości intelektualnych szerokiego grona widzów, z tezami oczywistymi, bez większego zniuansowania. Tu i tu (zwyczajnie górą ponad istniejącą, lecz niewykorzystaną treść przygoda) - chociażby każdy bardziej wnikliwie analizujący sznyt historyczny zauważy coś ponadto, co reżyser wprost chciał dać do zrozumienia. Okej, może jak dobiorę następny typ, to będzie bardziej trafiony. Czekają między innymi Aleksander, Trzynasty wojownik i oczywiście Troja. 

Death - Spiritual Healing (1990)

 

Przeglądałem którejś prawie nocy (czas późnowieczorny wypełniając) rolki na fb i pojawiła mi się taka jedna wykorzystująca możliwości AI, jaka ożywiła okładkę Spiritual Healing i wtedy dotarło do mnie, że pierwszych trzech albumów LEGENDY nie mam dla swoich potrzeb zarchiwizowanych, więc czym prędzej zapuściłem ostatni chronologicznie z brakujących i kilka refleksji natychmiast we łbie mi się pojawiło. Pierwsza zasadnicza, że ja przez lat wiele za najciekawszy czas ewolucyjny w muzyce Death spostrzegałem od Human, a powód leży w czasie i okolicznościach, bo gdy zaczynałem odkrywać dla mnie przyjemnie satysfakcjonującą estetykę death metalu, to akurat już gdy taśmy licencyjne na rynek u nas weszły i tym samym Human jako ten z numerem katalogowym MASS0001 Metal Mind Productions sobie opatrzyłem i etykietę przyklejając, błędnie osadziłem. Drugi powód nie muzyczny, to oczywiście seria okładkowej spójności pomiędzy jedynką, dwójką, a trójką poczyniła przekonanie, że ten dla mnie istotny etap dla Death właśnie od czwórki o odmiennej szacie graficznej się zaczyna. Jest jednako jeden powód i powód to czysto muzyczny, że cholera jasna największy skok Death poczynił właśnie między Leprosy, a Spiritual Healing - zmieniając kurs z brudnego, siarczystego grania, raczej względnie prymitywnego, na ten przewracający amerykański death metalowy stolik i tworzący kompletnie nową jakość i podgatunek w śmierć metalu. Nawet jeśli da radę na Leprosy znaleźć motywy jakie zapowiadają poniekąd zamiłowanie do komplikowania (Left to Die), to dopiero na rzeczonym/opisywanym dzieją się rzeczy nawet i rewolucyjne. Z obowiązku dodam, że wtedy też zaistniały w składzie istotne zmiany, które zwiastowały przyszły system budowy składu przez Chucka, że nikt oprócz sternika, nie ma pewności obecności na kolejnym albumie, a wielkie nazwiska albo już statusem gwiazd estetyki spowite, bądź dopiero u boku Chucka do tej rangi dorosłe, pchają się do współpracy z nowym prorokiem sceny. Na Spiritual Healing zagrał taki już z dorobkiem James Murphy - wioślarz co potrafił odtworzyć pomysły szefa, a i zapewne swoje trzy grosze jako nie byle kto do ich aranżacji wtrącić. Pojawiają się błyskotliwe pojedynki gitarowe i mam wrażenie, że chemia pomiędzy gitarzystami jest na poziomie jaki gigantycznie ambitny Schuldiner od skrojonego tandemu wymagał. Ten radykalny krok "ojca dyrektora" powoduje, iż wszystko się klei tu znakomicie, a rozkwit jest tylko kwestia czasu, co okazało się prawdą i stanem rzeczywistym, lecz w przyszłości już bez Murphy'ego, który będzie robił jeszcze swoje, a i inni znani zdarzy się że go przytulą i z nim nagrają na przykład swój najznamienitszy w karierze album - patrz prze-znakomity The Gathering Testamentu. Wracając do gwiazdy recki dodam jeszcze, że głupi byłem, iż na jakiś czas kontakt (nie rozumiem, nie rozumiem) zarzuciłem, bowiem tak dynamicznie zakręconego i tym samym szalonego albumu (pomostu pomiędzy starym, a nowym) w dyskografii LEGENDY już nie da się odnaleźć. Od Human zaczyna się na dobre Death sterylny, kliniczny, a tutaj nadal (w tym rozwoju ku oryginalności) czuć napierdalankę oldschoolową. 

The Odyssey / Odyseja (2026) - Christopher Nolan

 

Byłem i odbębniłem, a w tym drugim słowie kryje się mnóstwo przekory, bo na kilka dni przed premierą, a i w trakcie pierwszych dni wyświetlania burza w szklance wody hulała na całego, co okazało się zjawiskiem błyskawicznym i chwilowo rozruszającym zasięgi tam, gdzie ich brak, to tragedia dla mącicieli. Pojawili się znienacka eksperci od greckiej mitologii i najczęściej tacy, jakich o czytelnictwo czy w dzieciństwie czy w dorosłym życiu raczej bym nie podejrzewał. Ocenili surowo, często nawet przed seansem, uznając iż najważniejszym w tej premierze jest kolor skóry Heleny Trojańskiej. Mieli prawo, ja nie mam obowiązku słuchać ich rasistowskiego pieprzenia i chyba jestem okej, że jedynie do krótkiego wstępu złośliwego, żenujące okoliczności startu wyświetlania w naszym grajdołku spodziewanego hitu Nolana mnie natknęły. Niżej już być może bez goryczy zakamuflowanej się obędzie i tylko prawda prawda i cała prawda maksymalnie subiektywna białe tło, czarnym drukiem wypełni. O czym jest Odyseja i poprzedzająca ją Iliada, gdybyś czytelniku ani tej wiedzy z lektury, ani z seansu ekranizacyjnego nie posiadał, zapytaj AI, a BROŃ CIĘ BOGOWIE radykalnych prawaków teraz nie pytaj, bo się ekstremalnie w szambie wybitym utopisz, lub co i tak Ci zrobi młyn we łbie pogubisz w domniemaniach i interpretacjach. Od siebie tylko w temacie fundamentu przekleję suche info, że dla Nolana interesu finansowego, Odyseja „przedstawia wydarzenia mające miejsce po upadku Troi. Jej fabuła skupia się na wieloletniej tułaczce Odysa (Odyseusza), który wraca do swojej ojczyzny Itaki - mierząc się z potworami, czarownicami i gniewem boga Posejdona. Równocześnie opowiada o wiernej żonie bohatera, Penelopie, która czeka na niego w domu”. Nolan mega świadomy z jakim materiałem nośnym przyszło mu pracować, od strony technicznej stworzył w moim przekonaniu coś na skrzyżowaniu trylogii Władcy Pierścieni i obecnie Diuny, więc same te tytuły mówią nieomal wszystko o stronie wizualnej przedsięwzięcia. Powstał (jak na możliwości współczesne warsztatowe) produkcyjny sztos, pełen rozmachu, ale bez zaskoczenia, w postaci finezji większej realizacyjnej. To mnie lekko rozczarowało, chociażbym miałem przed seansem bardzo realistyczne oczekiwania - pozbawione huraoptymizmu na poziomie finezji kreacji. Nie odnosząc się do interpretacji treści (w przestrzeni sieci zatrzęsienie tegoż przecież), a tylko oceniając siłę oddziaływania obrazu i wymiaru przygodowego, to potężny gigantyczny epos hollywoodzki, grubo techniką filmową PRZE-ARANŻOWANY. CGI oczywiście w akcji i jak nie znoszę takiej sterylne instrumentach, to w tym przypadku jednak jest znośnie, a i tak ta konwencja się zestarzeje już wkrótce, daje gwarancję. Podobały mi się tyle o ile koty, a najbardziej to widowiskowe lokacje, staranne dekoracje i ogólnie moc nazwisk z topu hollwoodzkiego - grających mocniej, bądź z ograniczonym impetem, ale na poziomie od wysokich stanów średnich, do niższych stanów wysokich. Szczegółowo to, z raczej przyjemnego letargu otrząsnąłem się podczas sceny wizualizującej podstęp makabryczny czarownicy Kirke oraz zawitania drużyny nie-pierścienia do Hadesu. Patrząc w szerszym wymiarze, to z początku zdystansowany, dałem się wciągnąć, a uniwersalizm symboliczny tejże grubo podbitej kontekstami opowieści-przestrogi do mnie przemówił. Bowiem zgadzam się z przekonaniem pewnego azjatyckiego twórcy gier komputerowych (właśnie podczas spisywania na nią trafiłem), że w formule przede wszystkim literackiej (to mój akurat przytyk) Odyseja, to „intymny, głęboko ludzki dramat” oraz że „zamiast po prostu patrzeć na ekran, czułem się, jakbym był tam przez cały czas - to było coś więcej niż oglądanie, byłem świadkiem, dzięki wyjątkowo płytkiej głębi ostrości i eleganckim przestrzeniom kierującym uwagę na najdrobniejsze szczegóły, nieustannie podążają za cierpieniem i losem bohaterów”. Tyle iż mój problem, to ani nie wyraźny heban Heleny, czy niedostosowanie obrazu postaci do moich własnych wyobrażeń względem ich charakterów, a wprost napiszę - brak odpowiedniej wrażliwości abstrakcyjno-baśniowej, do odczytywania mitologii z płaszczyzny legendy, na płaszczyznę rzeczywistości. To jakbym rozumiał ludzki charakter głębokiej treści, ale postaci świata „Bogów” mi ją zaburzały. Inaczej, gdyby to był epos o ludziach bez „Bogów”, to ja bym był w tym bardziej, a że ja nie sięgam wciąż tego poziomu podatności, jak i nie zatraciłem się za łebka w szkolnym materiale, to miałem dystans, który myślę Lalu jako entuzjastka, powinna przed projekcją odpowiednio sprytnie zlikwidować, wprowadzając mnie w choć odrobinę stan czucia więcej i mocniej. Niestety wolała mnie przetestować, a ja ją zawiodłem swym stonowanym stanowiskiem dotyczącym entuzjazmu po obejrzeniu przygód Odysmariusza. :)

P.S. Musisz Odysmariuszku zawierzyć Bogom, a wrócisz! Żółwik!

Madder Mortem - Desiderata (2006)

 

Tekst poniższy może być obszerny, na przekór faktu że niewiele z Desideraty dzisiaj pamiętam, lecz intensywnie dzisiaj i wczoraj u mnie gra, a gdybym nie miał jednak zbyt wiele do wyrażenia, to awaryjnie dysponuję dość bogatą fachową archiwizacją magazynową, okoliczności czasu i sytuacji gdy powstawała i została wydana. :) Na początek informacja podstawowa, iż był to wówczas czwarty studyjny materiał norweskich (całkiem oryginalnych i być może dość ekscentrycznych muzycznie mieszkańców Oslo) i w sumie bodaj (bo pamięć już krótkawa) ostatni ich krążek który odkrywałem jeszcze na bieżąco - czekając na premierę. Desiderata wyszła pod skrzydłami kultowej Peaceville i można by wtedy przypuszczać, że tak markowa w gatunku stajnia ich raz wypromuje, dwa pozwoli ich popularności wystrzelić, aby kolejna przystań "lejbelowa" spieniężyła finalnie całą drogę na metalowy szczyt. Taki scenariusz jednako się nie zmaterializował, a czy winę ponosiła słabsza wartość czwórki czy nietrafiony, spóźniony czas na rozgłos, nie musze chyba w miarę zorientowanym w hałaśliwych trendach z pierwszej dekady XXI wieku, tego konkretnego przypadku wyjaśniać. Doomowe, ku uniesieniom aspirujące klimaty, nawet podkręcone mechanicznymi szarpanymi riffami (upieram się wciąż że nasze Obscure Sphinx musiało się nasłuchać trochę MM), nie były w stanie się przebić, bowiem potencjał na słuchacza atmosferycznego grania się przerzedzili, a ponadto Madder Mortem to nie były nutki najprostsze - progresywnymi wywijańcami bardziej niż ckliwymi melodyjkami zainfekowane. Interesujące aranżacje i twarde w zasadzie strun szarpanie z momentami bardzo finezyjnymi motywami, pozwoliły Desideracie całkiem dobrze się udało zestarzeć i jak kojarzę inaczej niż sporemu gronu albumów z szerokiej gotycko-metalowej palety, które nie dały rady i uległy trzonowcowi czasu. Desiderata trzyma się wciąż dobrze, a odpowiedzialne myślę pogmatwanie w strukturach, inaczej harmonie, którym w sukurs idzie szorstkie oraz potrzeba przełamywania oczywistych rozwiązań. Bądź jestem w totalnym błędzie, a za wszystkim co subiektywnie odczuwam stoi brak mojego z Desideratą związania, przyczyniając się fundamentalnie, do odbierania tego albumu na poziomie względnej wciąż świeżości i nim zaintrygowania. Rzekłbym, że czasem dobrze się nie zżyć, aby nie odczuć znużenia. :)

Sentenced - The Funeral Album (2005)

 

Kiedy w roku już dawno minionym 2005-ym pożegnalnego albumu Sentenced słuchałem, nie miałem pretensji iż ekipa Finów zamyka za sobą drzwi, a jak to sami stwierdzali "nie rozstajemy się, po prostu kończymy działalność koncertową i fonograficzną", bowiem odczuwałem, iż konwencja się wyczerpała, a nagrywanie co raz to kolejnego podobnego albumu, nie przyniesie większego pożytku, od tego jaki możliwy poprzez zniknięcie ze sceny, wpływając na fanów po pogrzebie tęsknotę. Teraz nieco mi szkoda, czuję że mi ich współcześnie nieco brakuje, ale wciąż szanuję ówczesny wybór, szczególnie gdy patrzę przykładowo na żenującą stagnację ich ziomków z Amorphis. Wiem że do krążków tych wciąż klasycznych znacznie chętniej bym powracał, gdyby ich teraźniejsze dokonania dodawały im punktów do wcześniej osiągniętego statusu, zamiast wręcz wszystko co dajmy na to, do połowy lat dwutysięcznych osiągnęli/nagrali (może nawet do momentu przejęcia mikrofonu przez Tomiego Joutsena) zaprzepaszczając. Obawiam się że historia Sentenced mogłaby pobiec w tym samym kierunku, jakby goście męskiej decyzji ostatecznej nie podjęli. Materiały by może dobre wciąż produkowali, ale za cholerę wierzyć mi się nie chce, iż mogłyby one przebić to co w ich dyskografii najlepsze. The Funeral Album przekręcił klucz w zatrzaśniętych drzwiach i ekipa Samiego Lopakki nie ma do dziś czego się wstydzić, bowiem ukłonili się zbiorem bardzo porządnych numerów - idealnie puentujących bodaj piętnastoletnią karierę. To jasne że ostatni krążek to nuta głównie (patrz wyjątek Where Waters Fall Frozen) z tej samej płaszczyzny, w jakiej się umościli wpierw nagrywając przełomowy Amok, a później kontynuując kurs z ostatnim jak się okazuje wokalistą poprzez Down, Frozen, Crismson i The Cold White Light. Album pogrzebowy to klamra podsumowująca, wykorzystująca znane i ograne aranżerskie patenty i jedynie może brak mi pośród tych trzynastu numerów naprawdę konkretnego przeboju, jakie systematycznie niemal dotąd się pojawiały i w układzie odniesienia innych bardzo dobrych brylowały, lecz nie uznaję aby problem był to dla finałowego aktu problem istotny. Tym bardziej że jestem w stanie doszukać się w indeksach wyrazistych wątków, motywów, akcentów, a domykający wieko potężny, wręcz jak na standardy Sentenced mocno epicki hymn End of the Road zostaje w głowie. Nic w sumie szczególnego, ale charakterystyka melodii w obliczu stylu Finów zawsze posiadała swój własny koloryt. Melancholijny, desperacki - smarkaty po prostu, gdy nieodorostkiem naiwnym w kwestiach relacji romantycznych się było. Wtedy można było naturalnie się na pełnej utożsamiać. :)

Palindromes / Palindromy (2004) - Todd Solondz

 

Gdybym nie miał pojęcia kto to tak bez "katolickiej" wrażliwości sypie przy okazji sól na intymne ofiar rany, to byłbym w szoku, trudno i długo się kończącym. Wiem jednak na co stać Solondza, choć zaledwie jego sztandarowy Happiness jedynie widziałem, lecz mi to wystarcza z okładem aby być przygotowanym na kino brutalnie cierpkie, prowokacyjne i bezkompromisowo testujące granice "dobrego smaku". Groteskowo niby straszno, a w rzeczywistości pod jedynie cienką warstwą w miarę „normalnej” obyczajowości, jest na poważnie straszno, straszno i jeszcze bardziej straszno. Jak Solondz wymyśli i ogarnie reżysersko historię, to musi być grubo, a nawet ekstremalnie grubo. Tylko grubo poprzez podkręcanie podstępne, zwracając na PROBLEM uwagę, ale tylko oszukańczo i może za bardzo psychicznie wyczerpująco - może dlatego że obrzydliwie prawdziwie. To nie jest satyra, ani nie jest to ośmieszanie. To uwypuklanie przez kanciaste ciosanie i wykorzystywanie skrajnych sytuacji, zachowań czy wręcz patologii jako materiału, do okrutno-smutnej analizy narzędziami bardzo ostrymi, obosiecznymi, patosfer zakamuflowanych. W ch** Palindromy (ukryta symetria) inteligentne, ale i równie nieprzystępne. Napieprza Solondz kontrastami, aranżuje coś niewiarygodnie nieakceptowalnego, by otwierać oczy. Niestety chyba tylko tym co mają już otwarte, więc być może to sztuka dla sztuki, para w gwizdek itp., itd. Może czuję się totalnie niekomfortowo oszołomiony w kontakcie z takim chaotycznym nieco podbródkowym, ale tą odwagę Solondza, aby w ten sposób podnieść rękę na widza SZANUJĘ.

P.S. Bardzo chciałbym w nawijce z autorem (byłoby to mocne przeżycie) poznać końcowe intencje Todda. Czy to prowokacja anty czy proaborcyjna? Przekornie zastanawiam się czy można być aż takim idiotą, by od początku tego nie wiedzieć.

Lacrimosa - Stille (1997)

 

Dzisiaj ani Lacrimosa nowa, ani stara raczej mnie nie jara, ale jakbym miał już wybierać, to zdecydowanie w tej do właśnie Stille bym jeszcze mógł zagustować, bowiem popłynięcie za trendem, z nurtem rozbuchanych orkiestracji spowodowało, że na początku XXI wieku rozstałem się z grupą Tilo Wolfa. W tym co wypełniło już Eloide nie potrafiłem się zaprzyjaźnić, gdyż za dużo filharmonii, a za mało oryginalnej natury wiązania twardych riffów z subtelnymi, kameralnymi partiami klawiszy i smyczków, w nowym wizerunku muzyki Lacrimosy było. Stille jako ostatnia trzyma piękny balans pomiędzy wymienionymi i daje poczuć, iż Lacrimosa to nie z muzyki symfonicznej, a ze szczególnie inaczej rozumianej wizji "pierrotowatego", surowego gotyku się wywodzi. Z undergroundu do w miarę szerszej świadomości słuchacza, dzięki pracy i rozwojowi, zdobywaniu miłośników małymi krokami, na Stille Lacrimosa stworzyła tak ciekawą kreację, iż przebiła się ze środowiska czysto gotyckiego, do umysłów maniaków z innej nieco bajki, wkradając się także w łaski sympatyków metalu - tych oczywiście, którzy słuchali i się zasmucali przy wówczas święcących triumfy albumach całego desantu doom-gotyckiego. Tak właśnie na Wolfa za sprawą promocji wydawcy trafiłem i później wertowałem kasety wystawiane tak w muzycznych przybytkach, jak i na giełdach wszystkiego, aby zdobyć i poznać co grali zanim Stille wydali. Może było to chwilowe zauroczenie (patrz przypomniany casus Eloidy i zaraz potem jeszcze mocniej odpychający Fassade), ale ile miałem z kompozycji wcześniejszych Lacrimosy wyciągnąć, to w szybkim tempie esencję konsumując wyssałem. Zatem pamiętam sporo bardzo dokładnie i szczególnie takie perełki oryginalności jak Not Every Pain Hurts, a też zmierzyłem dość głęboką przepaść pomiędzy Stille i Inferno, a może też Inferno, a Saturą. Inaczej mówiąc kierunek na niemal metalowe aranżacje - w sensie wykorzystania brzmień wioseł. Jak luknąłem w prasę muzyczną z tego okresu, Lacrimosa była chwalona, a ta droga pozwalała jej zaistnieć we wspomnianych sercach gotyckich metali. Sam Tilo zagajany, dawał jasno do zrozumienia że nie ma w tym premedytacji, a jest naturalna ewolucja, potrzeba nieuświadomiona aby grać mocniej i na bardziej bogato. Kreowania światu utworów dojrzalszych, bardziej spójnych, przemyślanych i emocjonalnych, nie tylko na poziomie cierpienia duszy, ale też wyrzucenia z siebie frustracji - złej krwi upuszczenia, a to (tak domniemam od siebie dodaje) bardzo skuteczne narzędzie osiągnięcia równowagi poprzez chwilowe przełomowe silne katharsis. Stille jest po prostu rzewna, ale i w klimacie stylistyki zaskakująco agresywna. Piosenki (kompozycje, utwory - potrzebowałem pierwszego z brzegu synonimu :)) "potrafią zaczynać się w bardzo łagodny, pogodny, romantyczny sposób, by z biegiem czasu nabrać zwierzęcej brutalności, ale mimo to nie jest rozbijana spójność całego albumu". Zgadzam się z Tilo i ze sobą. :)

Lake of Tears - A Crimson Cosmos (1997)

Zanim tenże połyskujący odcieniami jaskrawymi, trzeci krążek Lake of Tears się pojawił, miałem kontakt z jego dwoma poprzednikami i lukając na efekt finalny A Crimson Cosmos w pełnej rozciągłości (od cover artu, do istoty nuty rzecz jasna), było to silne zaskoczenie od wizualnego, po mniej ale jednak też muzyczne. Nie kojarzę by ktoś wówczas z klimatów gotycko metalowych taką gamą kolorystyczną koperty albumów wypełniał, a jak wziąć pod uwagę (jak w sumie nie wziąć :)) co na tej okładce się pojawiło, to klimat bajkowych stworów, skrzatów i podobnych, w krainie neonowych grzybów osadzony, to nie ma opcji, by na takiż krok w stylistyce przecież z założenia smutasko-mrocznej się odważyć. To o najbardziej wyrazistej stronie przemiany, bowiem sama muzyka w stosunku do Headstone (1995) nie zmieniła się radykalnie, gdyż skoczny wymiar gotyckości Lake of Tears wybrzmiewał poniekąd już wówczas. Jednakże wtedy ja sobie tak otoczki jej nie wyobrażałem, a dopiero za sprawą rzeczonej, będącej głównym tematem moich wspominek - przeniosłem się w rejony doprawionej halucygenkami baśniowej estetyki i mnie się to miejsce teoretycznie bardzo spodobało. Praktyka była jednaka, bo niezwyczajnie doskonale za każdym razem gdy odpalałem bujanie A Crimson Cosmos się bawiłem. Dźwiękowo całkiem spory nie był to rozstrzał pośród numerów, a vibe niemal za każdym razem był bardzo ze sobą spójny, mimo iż taka oryginalnie subtelna, zagrana na prostym nieprawdopodobnie rytmie Lady Rosenrod różniła się od dajmy na to Devil's Dinner korzystającego z estetyki wtedy sprzed dwudziestu laty, gdzie klawisze przypominały quasi hammondowe brzmienia. Tak samo otwierający, przebojowy jak cholera Boogie Bubble (fakt, czuć w tym gotyku boogie woogie ;)) nie korzysta z tej samej dynamiki co walczykowaty When My Sun Comes Down, tudzież ten basikiem fajnie brzmiącym i klawiszem retro okraszony The Four Strings of Mourning, to inna inszość niż kołyszący, i "pinkfoloydową" solówką dosmaczony finalny numer tytułowy. Tyle że jak podkreślam, piosenki są różnowymiarowe, lecz doskonale zespolone podobnym sobie klimatem - atmosferą jakiej nikt inny na scenie nawet nie próbował wtedy podrabiać, a i myślę że do dzisiaj nie pojawił się nikt inny, który taki kierunek osobliwy by przyjął. Azymut na tak samo dynamikę skoczną i fakturę z pięknymi melodiami, wspaniałymi delikatnymi harmoniami. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych byłem pod dużym ich wrażeniem, a dzisiaj też jak sobie odświeżyłem, to nie zamierzam w popłochu przed A Crimson Cosmos zwiewać. Chwilę sobie tutaj w krainie ilustracyjnej niezwykłości pobędę. Bo niby czemu nie miałbym na chwilę wciągnąć na łysy łeb takiej szpiczastej czapeczki, co ją czarnoksiężnicy zawodowi noszą i podryfować w przestrzeni na którejś z ryb karmazynowych. 

Heldin / Bohaterka (2025) - Petra Biondina Volpe

 

Film z misją, społecznym problemem motywowany, bowiem jak końcowa informacja głosi dotycząc akurat Szwajcarii, lecz w oczywisty sposób problem europejski uwypuklając, to wkrótce będzie brakowało mnóstwo w systemach opieki zdrowotnej pielęgniarek i co z tym fantem władze zrobią, cholera wie. Kamera zatem od startu zasuwa za siostrą z oddziału, a BOHATERKA w coraz intensywniejszy tempie wykonuje obowiązki, starając się ogarnąć kolejne stresujące sytuacje, a muzyka w tle dodaje napięcia, podkreślając coraz szybsze tempo i odpowiedzialność wyzwań codzienności w pracy. Presja ustawiczna, stresujące na maxa, pretensje i anielska cierpliwość w mrówczej pracy siostry Lind. Codziennym znoju i niepokoju, z gigantycznym obciążeniem psychicznym, na emocje na grubo oddziałującym. Ciśnienie-obciążenie i wręcz upokorzenie, bo wokół ludzie w lęku, cierpiących, sami przeżywający psychiczne tortury, cierpliwi bo pokonani bezradni, ale i co niektórzy do końca uprzykrzający życie personelowi szpitala. To w sumie mógłby być dokument, taka wprost surowa paradokumentalna być może relacja, a jest pełnometrażowa fabuła świetnie zagrana - autentyczna, więc nie mam pytań o wiarygodność w kontekście realizmu. Kino życia - bez owijania w bawełnę i pieszczenia się z otoczką artystyczną. Tylko treść podrasowana klimatem thrillera. Treść w dużym stopniu tak wprost, jak i pomiędzy wierszami.

Fuori / Wolność po włosku (2025) - Mario Martone

 

O Goliardzie Sapienzy, bohaterce tego obrazu rysy historyczny króciutki by się tutaj przydał, ale nie będę z Wikipedii słów przeklejał, więc zachęcam by kilka zdań które fundamentem, gdybym nie zachęcając jednak zachęcił, przed seansem w jakimś informacyjnym miejscu "przyhaczyć". Piszę tak tajemniczo niespójnie, bowiem to co zobaczyłem mnie nie zaangażowało - było raczej fabularnie obojętne, bowiem opowiadało całkiem uroczo jedynie obrazami, a bez charyzmy treścią, więc można było patrzeć, lecz czy koniecznie jednocześnie w poczuciu ciekawości analizować. Temat zdaje się miał większy potencjał, a najgorsze nie tkwi w tym, iż doświadczony autor scenariusza i reżyser w jednej osobie, nie wykorzystał go lepiej, ale że paradoksalnie wykorzystał społeczne (feministyczne) i nostalgiczne przesłanie, bez narracyjnej niestety ekscytacji. Stąd nie potrafię zbytnio wypełnić interesująco i rekomendująco kilku jeszcze linijek, zatem wesprę się (proszę wybaczyć) opisem z netu, aby zabłąkany czytelnik nie dostał jedynie suchego ostrzeżenia, a ja kiedyś, gdy możliwe iż będzie mi dane na Fuori wpaść jeszcze raz, dowiedzieć się więcej, niż mi teraz w głowie pozostało. Zatem proszę bardzo, wciskam poniżej cytat długi, iż portret Sapienzy, to ilustracja jednego ze schyłkowych i newralgicznych zarazem momentów z życia „złodziejki, kochanki, więźniarki, niepokornej ikony wolności, a także jednej z najwybitniejszych współczesnych włoskich pisarek. Ta dojrzała, wyzwolona kobieta w świecie przemocy i politycznych napięć nie traci z oczu swojej wrażliwości i pasji, a przede wszystkim nie daje sobie odebrać prawa do życia na własnych zasadach. W swoim filmie Martone pokazuje sprzeczności, które łączyła w sobie jej bohaterka - intelekt i zmysłowość, brawurę i czułość, melancholię i bunt. Na tle burzliwych realiów Włoch lat osiemdziesiątych, w cieniu ideologii, represji i rozczarowań, Martone stawia pytanie o możliwość autentycznej wolności. Czy kobieta może odnaleźć swoje miejsce w świecie, który próbuje ją zamknąć w jednej z patriarchalnych ról?”. Jak widać wygląda w teorii interesująco i być może potencjalnie tak jest, gdy spojrzy się na to co przygotował Martone - uwagę jednak dając swoją przyciągnąć i spożytkować. Ze mną nie wyszło i na ten moment Fuori zapamiętam jedynie przez pryzmat bardzo solidnej roli Valerii Golino, niegdyś w hollywoodzkich latach filmowych osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, między innymi dziewczyny Charliego Sheena w kultowej serii pastiszowej i przede wszystkim Toma Cruise’a w szczodrze uhonorowanym i ikonicznym obrazie z Dustinem Hoffmanem w roli tytułowej. Pamiętam ją doskonale i jej bardzo udaną za oceaniczną karierę, bowiem uroda jej w oczach wówczas dorastającego smarkacza, była bardzo atrakcyjna. :)

Le cose non dette / O czym sobie nie mówimy (2026) - Gabriele Muccino

Okej, okej, jestem zdecydowanie bardziej na tak, niż na nie, gdy należy podsumować efekt oddziaływania tejże włoszczyzny na gust filmowy, te słowa w klawiaturę wbijającego kolesia. Muccino raz mi leży i jestem nieomal zachwycony, innym razem z jego sposobem filmowego spostrzegania mi nie po drodze, a jeszcze pojawiały się do tej pory sytuacje, gdy raczej jego obraz z początku rezonując, to finalnie z czasem przelatywał, gdyż dostosowywał mocne tematy do poziomu hollywoodzkich stanów przeciętnemu widzowi przyjaznych - patrz przykładowo na Siedem dusz i W pogoni za szczęściem. Obecna produkcja, na potrzeby tekścicha nazywana bieżącą, jest bliżej tego co ponad ten stan wyrastało, a kojarzy mi się z takimi fajnymi rzeczami jak W domu wszystko ok. i Najlepsze lata, a i w moim odczuciu na pewno stanowi rodzaj rekompensaty za katorgę podczas ostatniego jak dotąd od rzeczonego seansu Do samego końca. Zaczyna się niewinnie, dalej wiarygodnie eskalując. Włoskie emocje narastają i potrafią w momentach newralgicznych wręcz zdmuchiwać, bo to też rodzaj makaroniarskiego ekspresyjnego chaosu, w którym swoje miejsce naturalnie posiada poetyka namiętności, fikuśnie zmysłowo melodramatyczna - może dla wrażliwców o wyższych potrzebach artyzmu, nieco przesadna. Z pozoru, gdy lukamy z perspektywy startowego rozwijania tematu, więcej w nim lajtu, niż siarczystego dramatu, ale należy dać czas fabule by nabrzmiała i od kulminacji poczęła wybrzmiewać ekstatycznie poruszająco-przestrzegająco. Bowiem Muccino bieżący jest dobrze napisany, rozpędzający się i wbijający z impetem w finale świadomie w spodziewaną ścianę. Kończy się wówczas już stanowczo, zabawny jego charakterek, jakaś przekorność i puls urlopowej beztroski - bez rezygnacji jednako z piękna egzotyki miejsca i czaru światła. One pozostają i do ludzkiej tragedii, dodają kontrastowego kolorytu, tak jaskrawo metaforycznie, jak wprost dobrze sytuowani, dobrze ubrani i zadbani, ideolo (wzory zadowolenia) bohaterowie, tracąc grunt pod nogami i stając się bezbronnymi, bezradnymi pośrednimi ofiarami własnych zaniedbań i pokus. To jest mocne, to jest intensywne i to sprawia, że postaci dosłownie, a alegorycznie lokacje, celnie odzwierciedlają labirynty ludzkich emocji.

P.S. Dla Caroliny Crescentini nominacja do większych laurów w kategorii mega dobrze zagrana histeryczka by się należała, a dla Muccino obok uznania ogólnego, jeszcze plus duży za konkretne wyciągniecie przed orkiestrę figury bystrej i pyskatej ofiary jej nadopiekuńczości.

Der Spatz im Kamin / Wróbel w kominie (2024) - Ramon Zürcher

 

Więcej cech teatru telewizji w plenerze, czyli nowoczesnego swobodnego spektaklu, niż charakteru typowej produkcji fabularnej. Powodem zapewne ograniczone fundusze, jak i związana z założeniami wizja artystyczna, by nie odciągać uwagi od rodzinnej dramaturgii, na rzecz rozwiązań stylistycznych. Dlatego jest kameralnie i oszczędnie pod względem artyzmu, za to bogato i gęsto od kumulujących się w relacjach emocji. Opanowanych z przyzwyczajenia, pulsujących pod powierzchnią, rezonujących do wnętrza ale niekoniecznie niezauważalnych, bo przecież gesty, mimika a przede wszystkim spojrzenia zdradzają wszystko co pozornie dla niepoznaki oswojone. Kilkoro równorzędnych postaci, muzyka raczej standardowo podkreślające niepokoje i rosnący poziom intensywności interakcyjnych konsekwencji. Niby wszystko w miarę gra, ale NIBY robi różnicę i reżyser wydający polecenia lub po prostu sugerujący aktorom, dzięki dobremu ich warsztatowi (gra szczera wiarygodna, buzująca jadem, ale i potrzebą ciepła, zrozumienia, uwagi, zauważenia siebie nawzajem) uzyskuje efekt właśnie czegoś wiszącego w powietrzu. Nazbierało się traum, indywidualnych obsesji i namiętności i porozjeżdżało w relacjach, aż do poziomu obojętności czy ekstremalnie prowokacji i nienawiści. W tej lepkiej zawiesinie złożonego, przesiąkniętego brakiem uwagi i oczekiwanego miejsca quasi paranoi, każdy próbuje na własną rękę odnaleźć sposób na trwanie, z małymi przyjemnościami, w skrywanych tajemnicach - a nad całą tą psychologicznie autoagresywną, w finale jednak artystycznie alegorycznie zeschizowaną harmonią, unosi się duch nieobecnej już, ale przez wiele lat skutecznie składającej w głowach córek larwy zaburzeń, toksycznej matki. Ktoś mógłby uzasadnienie nazwać taką familię patologiczną, ale tylko gdy jego dzieciństwo i historia rodzinna oszczędziły mu przeżyć makabrycznych. Wtedy wszystko łatwiej jednoznacznie oceniać, a i spojrzeć na skrzywiony portret rodzinny, zamknięty w popękanym lustrze, na odpowiednim poziomie celnie przy-uważającej wrażliwości, nie ma raczej mowy.

Le Butcherettes - Don't Bleed (2020)

 

Jestem mocno, bo o sześć latek spóźniony z promowaniem tej znakomitej epki, której jakość w mojej optyce tak wysoka, iż pozwalam sobie dopiero któryś raz (może palce jednej łapki, dwóch łapek) na blogaska wrzucać tekst o krótkim materiale. Tak mi leży to co Teri Gender Bender skroiła i nagrała, na tej wówczas walentynkowej płytce, gdzie jest dużo (he he) o miłości, w poetyckiej (taki Love Someone wręcz na przykład balladowy) estetyce pierwotnie garażowo-punkowej, a w rzeczywistości z istotnym udziałem nowoczesnego sznytu, czyli pływającej w tle brudnej, zadziornej, kompletnie nie miałkiej elektroniki. Teksty refleksyjne i drążące odważnie zagadnienia o naturze kobiecej - dojrzewaniu, przyjmowaniu ról, niosąc bodaj ciężar brzemienia w ciszy, czy może wokół jazgocie wywołującym wstyd. Nie wiem, gdybam sobie poniekąd, bo jakbym miał przecież trafiać z interpretacją, kiedy mojej samczej naturze daleko do empatycznej wrażliwości. Dlatego zasysam więcej z brzmień i pomysłów aranżerskich, niż z treści lirycznej i jak pozwoliłem sobie na starcie dać do zrozumienia, tą sferę Don't Bleed (tytuł mówi dużo i jeszcze więcej) uznać za przezajebistą, stąd taki azymut na przyszłości w rozwoju ekipy życzeniowo propsować. W sumie brak mi wiedzy co się w tym obozie teraz dzieje, a i mam jakieś niewielkie obawy co do dalszego kreatywnego istnienia, bowiem od ostatniego długograja stuka właśnie rok siódmy milczenia. Oby wkrótce czymś w punkt przerwanego!

Satyricon - Rebel Extravaganza (1999)

 

W archiwizacji Rebel Extravaganza podeprę się tym co podsłuchałem niedawno i tym co niegdyś doczytałem, idąc w pewnym sensie na łatwiznę i parafrazując opinie z jakimi się zgadzam, bo co miałbym się nie zgadzać, że to materiał przeKOZAK. Poprzedzony raz eksperymentalnym mini Megiddo i mini zajawką, czymś w rodzaju pilota przed długograjem, w postaci Intermezzo II. Nie oglądał się wówczas Satyricon na panujące mody, nie przejmował się ryzykiem odrzucenia nowej formuły po sprawdzonej w bojach i odnoszącej komercyjny sukces Nemesis Divina, bowiem to co intencyjnie tworzyli miało nader wszystko być ekstremalne i szokujące, aby nie wywoływać (to deklaracje i stan rzeczywisty) znużenia. Stąd zmiana image'u, odmienna od poprzedniej produkcja, odcięcie się od pustych, niespójnych często klawiszy, z impetem wbijając w konwencję brudu, tworząc krążek z niestandardowymi aranżacjami. Siarczysty i pierwotny, lecz korzystający z nowych środków wyrazu, z tekstami pełnymi metafor - przekazu do słuchacza w formie lekcji czy innego dopieszczonego ekspresją wykładu. Wówczas w roku 99, w prasie branżowej którą archiwalną mam teraz przed oczami, zebrał komplementy, szczególne od dystrybutora wytwórni, gdzie prócz przekonania o wyjątkowości muzycznej i detalicznie perkusyjnej (kosmiczne tempa i dla równowagi groove - wytrzymałościowe granie, gdzie prędkość nie jest celem samym w sobie, a jedynie istotnym narzędziem), podkreślono zarazem całościowo koncept staranny, z uwzględnieniem formy okładki - bezpośredniej, surowej i tytułu sugestywnego. Rozumiem stronniczość, a tym bardziej rozumiem, kiedy ona pod rękę dzisiaj zasuwa z poddaną weryfikacji czasu oceną Rebel Extravaganza. Dzikiej, a zarazem erudycyjnej muzyki, stworzonej przez mizantropów dla maniaków zimnej, nihilistycznej ale i przebojowej w swej ekstremalnej formule estetyki. Wyszli z lasu, podążyli ku miastu, tworząc przełomową płytę dla gatunku, a dla mnie obierając kierunek, jaki w kolejnych trzech krokach pozwolił nagrać to, co mnie w ich dyskografii najintensywniej wciągając, diabelskim black'n'rollem otumania. 

Puma Blue - extchamber (2025)

 

Poprzednim pobocznynym eksperymentem Jacoba w obrębie trip-hopowej konwencji Puma Blue był krażek antichamber, który eksplorował, jak pozwoliłem sobie w quasi rece napisać, rejony gdzie miast ubogacać struktury, te się zawęża, przez co brak dodatkowych ingerencji czyni uzyskany efekt esencjonalnym. Antichamber był zatem raczej surowym, w sensie pierwotnym dla stylu właściwego brzdąkaniem w zasadzie akustycznym, natomiast extchamber poprzez pozbawienie całkowite linii wokalnych i skupienie się na wyłącznie użyciu abstrakcyjnych plam wydobywanych z urządzeń o właściwościach syntetycznych, staje się niczym innym jak po prostu totalnym eksperymentem, bądź rodzajem improwizacji, skupionej na obserwowaniu rezonowania dźwięku, jego poziomu doświadczania. Nie wiem jaka była motywacja Jacoba aby stworzyć coś w kształcie, dla którego słowo muzyka jest jedynie pretekstem do jej symulacji, z użyciem zaadaptowanych manipulacji taśmami, nagraniami być może terenowymi. Kompletnie nie są to w moim odczuciu kompozycje, a tym samym nikt przy zdrowych zmysłach nie określi ich piosenkami - abstrahując od braku odgłosów wydawanych paszczą. To mega niejasne, aczkolwiek spójne w formie buczenia (w pierwszym indeksie zdaje się też ustami), trzaski, echa i pogłosy, wywołujące we mnie uczucia klaustrofobicznej obawy, więc domniemam iż w założeniu są minimalistyczną, elektroakustyczną emanacją, psychologicznych demonstracji obecności demonów w jaźni Jacoba. Antichamber uchwyciło według autora "ból czasu", a extchamber mogę podejrzewać, iż tego czasu odzwierciedla paranoiczne lęki. W sumie ja jeb****tki nie wiem co o takich (gdyby je już na siłę klasyfikować depresyjnie ambientowych) akcjach sądzić. Jeżeli nabierają kształtu zarejestrowanego, to są wyraźnie w jakimś celu zdatne artyście, ale mnie dla zdrowia psychicznego to nie bardzo. 

Glorious Summer (2025) - Helena Ganjalyan, Bartosz Szpak

 

Eksperyment formalny, futurystyczny się zdaje. Rzecz inna, w której poetyce baletowej, z początkowej fazy się zatracasz i przy okazji pogubisz, bo interpretacja tej choreografii (opowiada ruchem, rytmem i alegorią), czy innego ćwiczenia aktorskiego, intensywnie wspomaganego natężeniem dźwięków muzyki i odgłosów zwyczajnych czynności, jest na otwarcie niejasna i trzeba być może (aczkolwiek później staje się to zbędne - symbolika zmętniała staje się klarowna), podeprzeć się czymś więcej niż wyłącznie swoją wizją wstępnego rozumienia. To bardziej teatr nowoczesny, awangardowy, niż stricte film, a z filmem wiąże go w pierwszym około kwadransie jedynie technika, czyli przenoszenie lokacji z wnętrz do przestrzeni otwartych. To merytorycznie wizja zaakceptowanej tresury, przysposobionej lekcji o sobie w warunkach izolacji ale i o własnych potrzebach, pragnieniach, a precyzyjnie afirmacji życia w przestrzeni bańki, wizualny esej. Terapeutyczny sztos (na koniec w punkt bezpośrednie pytania), jaki trafia zupełnie nową, świeżą, ascetyczną drogą, do mojego często jeszcze zbyt zamkniętego na doświadczenie szczęścia, łba zakutego. :)

P.S. A może ja tu w tekście, z wymruczanymi pod nosem spostrzeżeniami, pozwalam sobie na lekceważenie kontekstu manipulacyjnego, w sensie sekciarskiego (bo afirmacji koszty, to w tym ilustracyjnym wykładzie lęk i gniew), a intencją szefów przedsięwzięcia było stworzenie mrocznej satyry na przeterapeutyzowanie, gdzie skojarzenia z intelektualnie proekologicznym (pure nature) “bigbrotherem” są uzasadnione. He he. :)

The History of Sound / Historia dźwięku (2025) - Oliver Hermanus

 

Na pozór tylko rzewnie śpiewają, tęsknią okrutnie, a wizualna strona wystylizowana na brązy i czernie, wprost dołującej atmosferze dostarcza według intencji reżysera waloru. Miłość między dwoma młodzieńcami w czasach konserwatywnego (proszę rozumieć archaicznego) spostrzegania norm moralnych i kulturowych, takim fotograficznie ilustracyjnym zabiegiem stylistycznym, staje się w pierwszej chwili opowieścią, jaka potrafi mimo wszystko lekko znudzone oko przytulić. Niby snuja charakterem hipnotyzuje i artyzmem dopracowanej formuły oraz świetnie dobranych aktorów urokiem (Mescal, O’Connor), czy ciekawością, co z tej historii bardziej wrzącego, w sensie kontekstowo poruszającego wypełznie wciąga, ale gdybym w to ostatnie nie wierzył i atmosfera by mnie nie kupiła, błyskawicznie dałbym się porwać sennym majakom. Nuda i prostota (czytaj pierwszy odruch na slow motion) i niski poziom złożoności (główny wątek jeden i pozostałe uczynne wobec kluczowego), przyczyniły się jednak paradoksalnie u mnie do wyzwolenia ciekawości, zarazem skutecznie unikając odpływu w sen lub inne czynności. Gdy się bohaterowie widzą, dużo rozmawiają, zaglądając sobie głęboko w oczy, docierając do najgłębszych poziomów własnych intymności, a scenariusz przechodzi w naturę bardziej przygnębiającej wersji Brokeback Mountain - w czym się z Lalu niemal telepatycznie zgodziliśmy. Wtedy Lalu mi zaczyna do uszka opowiadać (a ja słucham jak należy, zaklęty), że dla niej to melodramatyczna opowieść o wzajemnej pasji, miłości i fascynacji, zanurzona w naturalnych dźwiękach natury, zapachu lasu, szumie drzew, śpiewie ptaków, powiewie wiatru - ukrywająca się w ciepłych nieśmiałych spojrzeniach, subtelnych gestach, gorącym dotyku bliskości. Urocza (dla kobiet mniemam zapewne intensywniej) wędrówka dwójki zakochanych w poszukiwaniu muzyki ludowej przekazywanej z pokolenia na pokolenie, na tle dramatycznych wojennych rozstań i powrotów. W celu utrwalenia obyczajowości, dziedzictwa, by ocalić od zapomnienia - głos, śpiew, słowo, dźwięk, melodię, historię. Wyprawa kształtująca uczucia, budująca przyjacielską relację w namiętnym splocie miłosnym. Romans niespełniony, niezaspokojony, tęskniący, melancholijny z bolącym, rozciągniętym, przenoszonym w czasie, finalnie aż w kierunku starości zakończeniem. Świetny duet na ekranie: nieco wycofany, empatyczny, o cichej wrażliwości Lionel (Mescal) oraz fascynujący kryjącą się w oczach tajemnicą i mrokiem w pięknej duszy David (O'Connor). Skradli serce Lalu i dzięki Lalu wrażliwości, mnie też połechtali, obowiązkowo po hetero męsku tam, gdzie pod warstwą ochronną czyste, nieskażone serduszko.

The Virgin Suicides / Przekleństwa niewinności (1999) - Sofia Coppola

 

Debiut Sofii Coppoli ponownie w kinie, a dla mnie w kinie po raz pierwszy, bowiem nie przypominam sobie, iż byłem te ponad ćwierć wieku temu zainteresowany, by udać się w kierunku ówcześnie jeszcze miejscu, które dzisiejszych multipleksów nie przypominało. Jedna duża, tudzież ogromna sala i kolejka szczególnie w weekend aby bilet zdobyć długa, więc i nie było mowy aby grymasić miejsca wyszukując, tylko brało się to co jeszcze wolne było i z każdej perspektywy sali, seans musiał być w satysfakcjonujący sposób widoczny. Przekleństw w takich warunkach nie wciągałem (jak zauważyłem), nie będąc najzwyczajniej zainteresowanym jakimś dziewczęcym filmem o dziewczęcych problemach. Inaczej dzisiaj, gdy tytuł zdobył uznanie, a ja szerzej i bardziej detalicznie spostrzegam kino, a szczególnie te filmowe produkcje, które nie boją, bądź nie bały się wkraczać na terytoria trudne tematycznie - często i gęsto kontrowersjami i zjawiskiem tabu przesiąkniętymi. Tak jak poczatkująca Sofia swój pierwszy pełny metraż oficjalnie zatytułowała, dla dystrybutorów jak widać było już trudne do zaakceptowania - lęk przed spłoszeniem widza wygrał potyczkę zapewne z rozkręceniem prowokacyjnego szumu. Rodzime Przekleństwa niewinności były znacznie łagodniejszą wersją oryginału i w przeciwieństwie do niego niewiele o fabule mówiły. Czy ja w ogóle nie jestem rozczarowany tym co zobaczyłem, a na co po przestudiowaniu kilku opinii liczyłem - chciałbym krótko natychmiast odpowiedzieć. To uczucie nie jest jednoznaczne, kłębią się w moim łbie dwie skrajne bazy myśli, więc nie stanę po żadnej ze stron barykady i nie opowiem się radykalnie za, czy przeciw, bowiem uznaję (i tutaj już wejdę w zamaszysty ton wyjaśniający), Przekleństwa niewinności posiadają cechy zarówno kina autorskiego obiecującego, jak i nie unikają potknięć, które formę finalną stawiają w świetle dyskusyjnym. Wszystko mi tutaj gra pod względem specyfiki obsady, a ona jest raz niezwykle przyjemna dla oka, jak i doskonale wymierzona charakterem pod osiągnięcie efektu starcia rzeczywistości lajtowej, gdzie młodość, dojrzewanie jest estetycznie wzrok przyciągające, a wyzwania, sytuacje trudne do przepracowania, bądź na zasadzie akcji reakcji ogarnięcia, bez doświadczenia wiedzy, czy dojrzałego wsparcia świata dorosłych niezwykle obciążające psychicznie. Wydaje się, iż dobór castingowy to strzał w dziesiątkę, i szczególnie postać Lux i jej talent aktorski wraz z wdziękiem, odpowiadają temu co chciałby nakreślić zapewne autor pierwowzoru, na fundamencie jakim zbudowała własną wizję Coppola. Tylko że trochę jest tak, że aktorzy w pełnej palecie postaci grają bez większego oddziaływania autorytetu reżysera na to co finalnie zostaje kamerą uchwycone. To są kreacje bez większych uwag, ale miałem wrażenie, iż wpływ Coppoli był (i tu skrajne jednak tezy) za mało ingerujący, bądź sama reżyserka oczekiwała tej naturalności złamanej pewną irytującą pozą nie do końca autentyczną. Tego nie wiem, do Sofii kontakt zgubiłem więc nie zapytam, a nawet jakbym numer znalazł gdzieś w wizytówkach sławnych i bogatych, to nie zadzwonię, bo jak to tak nagle z biegu wcinać się w kogoś dzień powszedni z banałami, a może wręcz zarzutami. ;) Nie dowiem się kropka, a i nie chcę być źle zrozumiany, gdyż oprócz już przytoczonych uwag jakie są jednocześnie zaletami jak i wadami, mam jeszcze dużo dobrego do powiedzenia o zbudowaniu interesującej atmosfery przedmieść oraz użyciu kilku niecodziennych form wizualnych, aby oddać zarówno oniryczność, jak i gęstniejący stale od startu, wpisany w codzienność, masochistycznie pociągający urok makabry. Niewiele mam za to wiele do wyartykułowania o sile oddziaływania procesów zobrazowanych, na stan psychiczny młodych, wzrastających w poczuciu izolacji i presji wymagań kobiet - wiadomo dlaczego. Dlatego nie poddaje wartościowaniu, czy taki finał byłby możliwy, a jedynie mogę się domyślać, że moc wpływu poczucia nieszczęścia na smarkate dusze, jest nieporównywalnie większy niż na te sprawdzone już wielokrotnie w ogniu walki i poddawane systematycznie próbie wytrzymałości. Dramatyzacja, przesadne tragizowanie jest równolegle problematyką ekstremalnie subiektywną, tak w wydaniu dorosłych jak tym bardziej jeszcze istotnie młodocianych jednostek - jeśli rozumiecie co mam na myśli, a pewnie kminicie, bo czujecie intensywnie czasem, iż ktoś nie do końca poważnie traktuje wasze wewnętrzne uniesienia, lub wy na histerię innych patrzycie w poczuciu zażenowania, z niesmakiem. W tym kierunku ja najsilniej odbieram przesłanie zawarte w powieści autorstwa Jeffreya Eugenidesa i zaadaptowanego tak, a nie inaczej przez Sofię Coppolę. Abstrahując być może niepotrzebnie od całej otoczki o jakiej źródła paplają, że wrażliwość młoda kobieca, że kulturowe uwarunkowania, że rówieśnicy, że środowisko wychowawcze, ale nie dyspozycje psychiczne - ich nie będę traktował lekko zdystansowanie. Fakt, cała paleta problemów wymienionych na siebie współoddziałujące i prowadzi do czasem brutalnych rozwiązań, jednako kręgosłupem jednostkowa wrażliwość, niezależna od części z nich, a innymi wręcz gigantycznie nasiąkająca. Kończąc "mundrowanie" (temat jak Amazonka szeroka), uważam iż jak na debiut, to młoda reżyserka dokonała ciekawej syntezy zmiennych, nie broniąc się mimo wszystko od zarzutu wyciągania też wniosków na skróty, przejaskrawienia i szukania stereotypowych, a przez to łatwych i nośnych źródeł tragedii oraz głównie to wyszła zwycięsko z trudnej sztuki łączenia skrajności, bez poczucia że obcuje się z grubo szytą groteską. Za to szanuję.