Mastodon - Marrow Deep (2026)

 

Los dla Mastodon w ostatnim czasie nie był łaskawy - tragedia związana ze śmiercią Brenta Hindsa z pewnością odcisnęła się na stanie mentalnym i kierunku rozwojowym, ale Brent już wcześniej odszedł bądź wyleciał z zespołu i gdy zginął w tragicznym wypadku, jak Internet donosi był w "zajadłym konflikcie z kolegami z zespołu". Spuszczę myślę w tym miejscu zasłonę milczenia na powody i konsekwencję różnicy zdań, bo to już z perspektywy dalszych wydarzeń mało było znaczące, a Mastodon (jak by to nie zabrzmiało okrutnie), tak czy siak następcę Hushed and Grim nagrywałby bez udziału istotnego współkompozytora. Cóż, można rzec ch** tak miało być - muzyka musiałaby się obronić w okrojonym lub zmienionym składzie, ale życia człowieka szkoda i to bez względu na istotę ówczesnego stanu emocjonalnego ofiary. Mamy zatem początek drugiej połowy 2026 roku i najważniejszy w karierze sprawdzian dla pozostałej trójki muzyków wspartych jak się okazuje dwójką nowych instrumentalistów i gościnnym udziałem kilku ze środowiska około rockowo-metalowego gwiazd. Robi ta lista wrażenie, bo żaden z siódemki wspierających (luknijcie sobie sami kto to i ile od siebie w numery włożył) sroce spod ogona oczywiście nie wypadł, a pomoc każdego z nich to przede wszystkim gest wsparcia i sympatii w przełomowym dla grupy momencie. Przechodząc jednak do sedna, czyli tak wartości rzeczywistej nowego materiału, jak sposobu w jaki na mnie od startu do dnia dzisiejszego oddziałuje, to po pierwsze i najważniejsze, że Marrow Deep jest krążkiem jaki wkręca się znacznie dłużej w głowę od dwupłytowej, nieco przeładowanej, mimo że doskonałej, bowiem chwytliwie skonstruowanej Hushed and Grim. Tam więcej materiału było, a ogarnięcie jego paradoksalnie łatwiejsze, natomiast tutaj czas trwania porównywalny z Blood Mountain (około 70 minut), a wyzwanie trudniejsze. Cecha istotna Marrow Deep to właśnie jej złożoność i nieoczywistość, w sensie zbudowania numerów jakie z czasem ukazują wszystkie walory i melodyjność do jakiej trzeba skrupulatnie i konsekwentnie docierać, aby ją dostrzec i naturalnie docenić. Docenić, gdyż nowe jest zbudowane z od dawna znanych składników, lecz posiada też mnóstwo naleciałości pochodzących od klasycznych czy wręcz legendarnych ekip. Ja więc słyszę motywy jakby wręcz wycięte z historii Black Sabbath czy QOTSA (wymieniając te najbardziej wyraźne), ale i całą gamę autocytatów, czyli korzystania z wątków jakie gdzieś kiedyś Mastodon eksplorował i w procesie ewolucji przepoczwarzał (patrz The Vampire's Demeanor - prawie ha ha kopia jeden do jednego... wiadomo czego), a dzisiaj próbuje je na nowo zinterpretować - dodam z sukcesem. Sukcesem, bo nowe, choć jak można wyczytać z moich odczuć nie całkiem świeże, posiada jednak walor decydujący o jego komplementowaniu, jakim przede wszystkim fakt, że album obszerny nie wywołuje odczucia odsłuchiwania jakiejś bez żywej pasji, w melagomanii stworzonej kolumbryny. Ta ponad godzina jest bardzo zgrabna, a kiedy wybrzmiewa ostatni akord czy riff, ma się ochotę powtórzyć to doświadczenie, czego akurat brakowało gdy przestawał się kręcić poprzednik. Można by tez napisać, że to specyficzna sytuacja, jeśli uznać iż dwu-płytowiec miałby przynosić nowe rozwiązania, a Marrow Deep raczej niczym nie zaskakuje, prócz reinterpretacji tego co już kiedyś w dyskografii Mastodon na różne też sposoby się pojawiało. Chcę przez to dać do zrozumienia, iż nowe aplikuje słuchaczowi detoks od bardziej mainstreamowej chwytliwości, oferując powtórkę niby z rozrywki, lecz w formule nie tylko schlebiającej gustom starej, bardziej gruzolubnej gwardii, ale też powtórkę jako sypie cytatami z własnej przeszłości, a jednak te nie wywołują dojmującego odczucia iż Amerykanie nie mają już kompletnie pomysłu na otwieranie nowych drzwi i stają przed właściwie ścianą. To nie jest wyciąganie z lamusa arsenału pokrytego rdzą, lub odbijanie w stronę ślepej brutalizacji jak to robią od lat (szukam pierwszych z brzegu i wpadam na Paradise Lost), a mielenie starego i inspiracyjnego (to ten hołd dla wielkich) bez posiłkowania się nostalgią. Bardziej czuję tutaj potrzeby zaznaczenia punktu referencyjnego, który w przyszłości opisze nowe kierunki, a dzisiaj daje poczucie bezpieczeństwa, jakiejś ostoi, gdzie się muzycy zatrzymają i już z komfortem czasu i bez presji nagłego PRZEŁOMU, określą azymut na kolejne lata. To naprawdę rozsądna strategia, a jak nie tylko w tym momencie daje im kredyt zaufania, bowiem dojrzale wyszli z opresji nie panikując, ale i sam Marrow Deep postawię obok najlepszych dotąd dokonań grupy, czując że ten materiał za każdym odsłuchem zyskuje i ma szansę stać się synonimem nie wyłącznie zimnej krwi jaką Mastodon zachował, lecz zwyczajnie dowodem na to, że Ci muzycy to są naprawdę wielcy artyści. Niby zatem kupują sobie CZAS, ale z ogromną klasą!

P.S. Gdybym był wróżką, jaka wyciąga wnioski nie z kart czy kuli, a z analizy, to zakładałbym, iż przyszłość Mastodon to klawiszowe, mocno progresywne innowacje. W syntezatorowej psychodelii teraz ich widzę.  

The Afghan Whigs - Soft Control (2026)

 

Śledzę i wręcz pasjonuje się The Afghan Whigs odkąd powrócili, choć prawda jest też taka, że przegapiłem pierwszy z albumów najnowszych i dopiero gdy reckę In Spades w Noise Magazine wyczaiłem (album numeru) i natychmiast odpaliłem album w sieci, poczułem że muszę luknąć poprzednika. Co wówczas poczułem w archiwach blogaska do sprawdzenia, a dzisiaj z kilkutygodniowym zapasem kontaktów z bieżącą świeżynką, przeżywam kolejny raz euforyczne uniesienia, co daje już na wstępie obraz jak bardzo mi się Soft Control podoba. Nie pokuszę się o porównywania poziomu entuzjazmu jakich doznawałem przy trzech pozostałych krążkach z tym obecnym, bowiem nie chodzi tutaj o mierzenie, które konteksty czy okoliczności wypaczają. Skupię się wyłącznie na odczuć wzbudzonych teraźniejszych na wirtualne karty przelania. Od początku, jak tylko startowe single systematycznie ekipa Grega Dulliego wrzucała wiedziałem, że nie ma opcji aby czwórka (liczenie oczywiście dorobku z nowej ery) mnie zawiodła - wszystko mi leżało i nie miałem pytań. Jednak naprawdę wyśmienicie każda z kompozycji zabrzmiała, gdy stała się częścią albumu i w tych wybranej przez autorów kolejności za każdym razem w moich uszach niezwykle powabnie wybrzmiewa. Powabnie gdyż posiada ta muzyka gigantyczny zmysłowy charakter (epickość to tylko iluzja) i nawet gdy mocniej w struny uderzą, mieszając ich własne indie z białym bluesem, to nawet wówczas w dźwiękach przepływa prąd przyjemnie duszę bujający. Groove to w tym kontekście jedno, a drugie to używanie instrumentarium które okrywa główne wątki aksamitną powłoką i marzycielską poświatą. Uważam też że Dulliego specyfika wokalna, jaka czasem potrafi wejść w rejestry graniczące z lekkim fałszem, idealnie w swojej tak miękkiej, chrypliwej, jak i właśnie zaciąganej zbyt dla niego wysoko, bądź za długo ciągnącej wybrzmienia współgra z estetyką wielogłosów w rocku, o proweniencji z muzycznej ciszy. Charakterem miękkiego, jakby z tła dobywającego się dopieszczania smaczkami, mimo wielopoziomowych aranżacji, bez obawy że wciśniecie do nich tak quasi orkiestracji, saksofonu, trąbki, harmonijki ustnej syntezatorów imitujących pianino, czy wręcz gitar i elektroniki szorstkiej doprowadzi do przeładowania. Soft Control jest niezwykle bogate w detale, dociera do mnie za każdym razem odsłaniając kolejne warstwy i tworząc z nich doskonały, dojrzały kalejdoskop pastelowych barw oraz wyrazistych, często niewiele mających wspólnego z klasyczną melodyjnością, gitarowych motywów. W moim odczuciu Soft Control genialnie łączy główne tematy z mnóstwem pomiędzy wierszami, a struktury ponadto spajają w sobie wysuniętą pozornie oczywistą balladową chwytliwość z rodzajem osnuwania pierwszego planu mgiełką tajemnicy. Ta tajemnica to cały szereg aranżacyjnych ściegów, jakie sprawiają że nuta powierzchownie uproszczona, okazuje się utkana mistrzowsko misternie. Piękny krążek - coraz myślę piękniejszy.

Salvador / Salwador (1986) - Oliver Stone

 

Powstał w tym samym roku co słynny Pluton, lecz nie przebił się równie mocno do świadomości widza i krytyki, mimo że obiektywnie jego dramatyzm nie ustępuje temu, uznanemu za jedno z największych dzieł sztuki filmowej ever. Trudno bezspornie orzec dlaczego i można by domniemywać przyczyny natury politycznej, jeśli by uznać iż Pluton to był akurat obraz mało krytyczny wobec amerykańskiego establishmentu - co jest oczywiście kompletnie pozbawione sensu. Zatem powody leżą gdzie indziej, a możliwe że problem tkwi jednak w sposobie wpływania na emocje widza, gdy porównać silny nacisk charakterystycznej muzyki, uwalniający poruszenie i empatię w Plutonie, a znacznie mniej jej istotne oddziaływanie w Salwadorze. Po drugie postacie w obrazie o wojnie w Wietnamie, zostały zdecydowanie mocniej zarysowane, a ich cechy głębiej oddziaływały psychologicznie na widza, gdy natomiast w omawianym, trafiamy na zachowującego się/grającego, chyba z lekka upośledzoną intelektualnie postać Jima Belushiego i na pierwszym planie tropionego przez kamerę, nieźle stukniętego i nonszalanckiego degenerata jako bohatera głównego - kreowanego uważam świetnie przez Jamesa Woodsa. Człowieka nie jednowymiarowego, postaci nie fikcyjnej (na faktach bowiem ta historia), w którego przypadku pozory bardzo mylą i z czasem odsłaniają prawdziwy, kryty pod maską obraz jego wrażliwości. Z jednej strony ryzykanta motywowanego zarobkiem, sprzedaniem siebie i materiałów za dobrą kasę, a z drugiej człowieka fundamentalnie trzymającego się zasad współczucia, który nie waha się by stanąć po stronie najbiedniejszy i najsłabszych, bez ideologicznych i przeciw ideologicznym przesłankom. Mocno parszywej roboty dziennikarskiej przedstawiciela, w mocno politycznym obrazie, ukazującym prócz doświadczeń codziennego terroru, kulisy wsparcia Amerykańskiego dla ówcześnie trzymającego w Salwadorze władze prawicowego reżimu. Jest też w tym filmie jakiś chaos scenariuszowy, który być może trafnie oddaje chaos politycznym w miejscu akcji. Wstrząsające doświadczenie brutalnej walki o wpływy i widok tychże walk niewinnych ofiar. Potworności ukazane i okoliczności wyłuszczone - dosadnie i z zachowaniem przyzwoitości. Ze scenami jakim może brakuje oszlifowania hollywoodzkiego na poziomie nagradzanego Plutonu, ale w swej surowości równie wstrząsające. Góry trupów na jakie trafiają reporterzy, cykający zarówno dla sławy jak i by ukazać prawdę, makabryczne fotki, to zarówno materiał o którym trudno zapomnieć, jak i zaproszenie do głębszego zrozumienia istoty tak sprzed zakończenia Zimnej Wojny, jak i uniwersalnie współczesnych, kontrolowanych przez mocarstwa konfliktów.

Ragtime (1981) - Miloš Forman

 

Technicznie przednia robota, tak ze strony działań wspomagających fachowców poczynając od scenografii czy charakteryzacji po samą, rzemieślniczą jednak reżyserię, jak i aktorskiej ekipy wyczyny o specyfice archaicznego jak na lata osiemdziesiąte kina. Wygląda więc znakomicie, dla oka jest przyjemnością bez wątpienia, ale jest tu mniejsze i oj duże ALE, jakie z pewnością wpłynęło na przekonanie ogólne widza i krytyki (jakie rozumiem), że jest to najmniej (z pozoru - cierpliwości, niżej wyjaśnię) ekscytująca hollywoodzka praca wielkiego Miloš Formana. Problem mój na przykład odnosi się do przez czas jakiś totalnego zagubieni w odczytywaniu o czym jest to w sumie - choć rozumiałem, że treść odnosi się do nowojorskich stosunków społecznych i ówczesnego rasizmu, z okresu pierwszej dekady XX wieku. Nie czułem mimo rozpoznania fundamentalnego przez istotny wstępny czas projekcji, dokąd narracja zmierza i nie potrafiłem dać się wpleść z uwagą w jej rytm, a wszystkie konteksty czasu i miejsca, patrząc z pozycji czysto historyczno-socjologicznej jawiły się jako takie niewyraźne, czy wręcz mdłe, a może potraktowane zbytnio z "ragtajmowym" (skocznym) dystansem. Oddając jednakże Formanowi sprawiedliwość, z czasem scenariusz zaczyna nabierać rumieńców, a marginesy i główny wątek splatać się w nawet poruszającą, zdecydowanie poważną wspólną treść - bez względu iż w założeniu jak mniemam to właściwy dramatyzm niknie w formule klasycznie pod kino lat pięćdziesiątych stylizowanej tragi chyba komedii. Przekaz w niej jasny, że sprawiedliwość to przywilej nie dla wszystkich, a uparte jej terrorem egzekwowanie, to w okolicznościach naświetlonych gigantyczne, samobójcze ryzyko i tym samym zły jak się okaże pomysł. Droga do tragedii i pozbawionej satysfakcji wendety zostaje wówczas otwarta, co nie zmienia przekonania o brutalnej i gorzkiej istocie niesprawiedliwości i ostatecznej porażce uczciwości w konfrontacji z podłością. To powyżej co na wstępie, napisałbym znając zaledwie połowę tej historii. Jest ona bowiem wielowymiarowa i ma dwa elementarne fabularne oblicza. Przyznaje iż od połowy zacząłem o niej radykalnie zmieniać zdanie, bowiem to w jakim kierunku się rozwinęła, jak eskalowała i jak została podsumowana oraz jakie wnioski z niej wynikają, to naprawdę być może unikalna w twórczości Formana sytuacja. Dlatego przepraszam za chwilowe wprowadzenie w błąd, a usprawiedliwiam się faktem, ze dałem się zwieść pozorom, żeby zdać sobie może sprawę, iż nie wszystko jest tym czym się wydaje na początku. Piszę to bardzo smutny, bowiem przez finałową klamrę bardzo przykro mi się zrobiło, bo ta Ameryka to nie taka dla wszystkich bez wyjątku fajna, jak ją od zawsze w Europie malowano. 

Gorefest - Erase (1994)

 

Czasy odległe, wspomnienia wciąż całkiem jednak wydają się świeże - im człek starszy tym bardziej sentymentalny i tym silniej w pamięci odtwarza wydarzenia dawne, niż te sprzed dnia bieżące. :) Pamiętam zatem taśmę z Morbid Noizz nabytą, w okresie gdy wraz z fascynacją trendowym wówczas gotyckim metalem (spora grupa mogłaby logotypów zostać wymieniona), miałem czas na (i wciąż bardzo do dzisiaj lubię) death'n'rolla, zrodzonego myślę najtrafniej oceniając po przejściu Entombed na stronę miast dalszej, przemocowej dla uszu wręcz agresji, to brudu garażowego. Czasy wpierw Wolverine Blues, potem bardziej punkowej jego następczyni, a wreszcie ówcześnie raczej wyklętej, a dzisiaj mocno trzymającej poziom kultu względnego, bo docenionej (ja zawsze byłem na tak) Same Difference. Okres też gdy w death metalu z groove'm wysuniętym spróbowali się w nomen omen łabędzim śpiewie Carcass, a autor tego tekstu zamiast kultem coraz większym otaczać takich chwytliwych łomotaczy jak Obituary czy Bolt Thrower, częściej na uszy zarzucał wtedy w najwyższej formie, a dziś lubiany lecz bez statusu jednak legendy szczekliwy, łysymi baniami się wyróżniający Pro-Pain. W powyżej minimalistycznie opisanych okolicznościach trafić musiałem na Erase, bo raz info że z europejskiego tytana deathu Gorefest ewoluuje, bądź jak kto bardziej radykalnie konserwatywny woli deewoluuje, w kierunku domieszki wyraźniejszej przebojowości. Dwa natomiast, sytuacja w jakiej gardłowy Gorefest był określany najbardziej nisko brzmiącym wokalistą na scenie - nie było stąd opcji aby Gorefest zlać i nie odtworzyć z zakupionej za ciężkie grosze licencyjnej taśmy magnetofonowej. Werdykt wtedy nie był jakiś wyjątkowo euforyczny i też Holendrzy nigdy u mnie nie dołączyli do ścisłej czołówki, a fakt że postukać o nich ochoty tutaj nabrałem, wiąże się poczuciem że mimo iż ołtarzyka im nie budowałem, to zasługują na miejsce na blogasku. Ponadto jak wyrzuciłem z łba przekonanie o Spheres Zarazy/Epidemii, to powiązanie pochodzenia zaraz przypominało o mniej finezyjnych obywatelach Królestwa Niderlandów. Znacząco bardziej topornych i z tego powodu znacząco mniej dla mnie ważnych, bowiem jakby się na poziomie pierwotnym (machanie łbem) na nich nie móc zawieść, tak już te pomysły to raczej kwadratowe aranżacje, groove jednak bez cech zachęcających do bujania (co innego Entombed!) i numery po prostu miałkie, bo żeby ich melodyka za człowiekiem łaziła to nie nie - co innego Bolt Thrower i Obituary, a przede wszystkim z płyt najtisowych Pro-Pain :). Przyczyna jednak elementarnie pierwszoplanowa, iż z czasem Gorefest skleił mi się ze statusem podobnym tego, na jakim Six Feet Under u mnie ugrzęźli, że tak robili coś fajnie i na starcie mogli podać sobie łapy z Obituary, ale im dalej tym wartość muzyczna mistrzów i kopiarzy się rozjechała. Gorefest w sumie położył się u mnie plackiem jeszcze niżej, gdyż w sumie nigdy do pięt nie dorastali takim mocarzom jak podkreślany tutaj na każdym kroku ENTOMBED! W ch** taka brutal prawda. 

The Dog Stars / Gwiazdozbiór psa (2026) - Ridley Scott

Jeśli wszystko co poniżej zostało spisane w formie okrojonej do średniej wielkości tekstu, ale jednak sprowadzonego do opisania podstawowych podstaw i umiarkowanie krytycznie ocennie, to naturalnie nie będzie oznaczało, iż nie warto sobie „strzępić pióra” na najnowszej produkcji Ridley’a Scotta. Bardziej wiążę obraną z premedytacją strategię refleksji z przekonaniem kluczowym, że podsumowując za dużo w tym barszczu grzybków pływało, a ilość finałów przed kolejnymi finałami, przez co seans nie mógł się zakończyć była nieco irytująca, pomimo że momentami była to naprawdę udana ballada post-apo, w jakiej skutecznie umieszczono w tle nutki które nie przeszkadzały się autentycznie wzruszyć. Problem jednak istotny, podniesiony na wstępie, iż ogólnie powstała dziwna, choć w miarę spójna hybryda tak rzeczonej ballady wespół z elementami kojarzonymi z refleksyjnymi westernami, ale i scenami niczym z zombie jatki i terroru „plemiennego” jakich moja pamięć zawsze doszukuje się w ikonicznych Mad Maxach, a na koniec niemal jeszcze, żeby już kompletnie widzowi we łbie zakręcić, czegoś w rodzaju horror scie-fi, z totalnym obłędem. Ja nie wiem czy bardziej zawalił człowiek od adaptacji powieści Petera Hellera (podobno bestseller), czy może sam autor poczytnego tekstu przesadził, ale nie trzeba było może by poruszając opowiedzieć o przyszłym czasie, gdy maska cywilizacji zostanie zerwana, w tak nabity po korek „atrakcjami” sposób. Tym bardziej, iż to co wyssano z książki i poddano interpretacji aktorskiej, gdzie doskonały casting rzuca się najbardziej w oczy (szczególnie Brolin i Pearce - super super), do połowy projekcji świetnie oddawało specyfikę brutalnych zasad w świecie bez norm i twardych warunkach wyłącznie dla silnych, szybko przystosowujących się do wymagań charakterów, a strona wizualnie ilustracyjna (krajobrazy i lokacje) naprawdę dobrze współgrały z anomijnym/anomicznym charakterem. Gdyby nie nadmiar nadgorliwości z „grzybkami” i poniekąd jeszcze w jednym z finałów męcząca gadka moralizująca, to byłoby zaskakująco zajefajnie, a tak to niby tak, a niby nie i cholera wie co.

P.S. Poza tym nie robi się takich numerów wiernemu psu (pobudliwy Malinois) - kiedy film ma tytuł The Dog Stars i ta relacja Higa z Jasperem, to pośród "grzybków" najbardziej szlachetny borowik!

Pestilence - Spheres (1993)

 

Rok 93 dla death metalu był okresem niezwykle ciekawym, gdy tak już od kilku albumów grający, jak i Ci którzy w różnych konstelacjach osobowych, a znani w środowisku zaczęli ostro w gatunku dziwaczyć - mam na myśli takie pierwsze z brzegu ekipy jak przykładowo Atheist czy Cynic. Zakładam iż dla starych wyjadaczy w death metalowym uniwersum, żadna z tych płyt, mimo że oczywiście mega oryginalnych, nie była takim nowym zjawiskiem jak Nocturnusa The Key z roku 90-ego, więc nie trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, iż tak eksperymentowanie, ale jednak trendowe, przez ekipę Mike'a Browninga mniej bezpośrednio czy bardziej pośrednio zainspirowane. Pestilence to wówczas był zdecydowanie w stawce jaka mocno w rejony umownie  quasi "jazzujące" odjeżdżała, najbardziej z dorobkiem i wysokim statusem prócz Schuldinera Death'u doświadczona formacja. Zanim dotarli do momentu jaki okazał się dla nich ścianą (albo płytą na długo nagrobną), trzy wcześniej longi nagrali i one swoją rolę znaczącą na scenie odegrały. Jednak Spheres przy nich była tą najbardziej intrygującą i budzącą kontrowersję i tutaj rzecz jasna najintensywniej dla siebie nowych terenów poszukiwali (patrz taką bez wioseł miniarkę jak Aurian Eyses, czy miniaturki z wiosłami - Voices From Within/Phileas), ale i oczywiście każdy indeks z Spheres - hybrydowy i wyrafinowany pozostawał. Mnóstwo w nich ekscytujących tak pojedynków, jak i współdziałań instrumentalnych w pozornym chaosie aranżacyjnym, z którego większa ilość przesłuchań wyciska naturalne harmonie skryte za agresją i pozorną kakofonią. Nie jest to mimo wszystko jakaś cholernie skomplikowana faktura, bowiem brutalność często ustępuje po prostu miejsca finezji, a w Personal Energy, to nie mamy wręcz do czynienia z nawet śladową ilością archetypicznych cech śmierć metalu, a czymś w rodzaju powiązania nutek w progresywne fusion. Inaczej pisząc wygibasy, lecz nie skupione na prędkości czy ciężkości, tylko na interesujących frazach tworzących całkiem przejrzystą kompozycję. Natomiast w opozycji do wymienionych stoi reszta numerów, jakie na różnych poziomach natężenia serwują jednak szczególnie dla niewprawnego jeszcze metala, wyszczekaną mielonkę - pierwotnie mało może składną, ale finalnie kreującą bardzo uporządkowanych dźwiękowy wszechświat. Wracając do wstępu i wymieniając największych tego okresu, żadna z tych grup pomimo zbieżności czasu w jakim poszła w kierunku ekscentryzmu, nie może być pomylona z inną. Niby wszyscy uderzyli w podobną estetykę, ale w nacechowany po swojemu sposób. Dla Pestilence syntezatory były odkryciem, dla kogoś innego rozimprowizowane figury basowe czy tkanki pochodzące z flamenco. I bardzo dla eklektycznych ewolucji było to okej. :)

Straw Dogs / Nędzne psy (1971) - Sam Peckinpah

 

Kulminacyjnym punktem, prowokująco dwuznaczna, brutalna zarazem scena gwałtu, kiedy sumie od początku od seksualnych i przemocowych prądów, napięcie było zgęstniałe. Ona młodziutka, bezpośrednia i napalona, świadoma swoich kobiecych atutów, ale i naiwna, gdy faceci wokół niej z mentalnością szowinistycznych brutali, rozbierających ją wzrokiem twardzieli wychowanych w warunkach spartańskich. Typów swoich u siebie, w społeczności zupełnie odmiennej od miejsca pochodzenia jej tkwiącego z nosem w książkach męża Amerykanina. Pogrywała blondynka zazdrością, z męża bezczynnością i swoim seksapilem ryzykowała jak się okaże bezpieczeństwem własne i partnera (okularnika bez cech z początku wirażki) raczej intelektualisty kulturalnego, dobrze wychowanego, niż jakby się z pozoru zdawało gotowego na wszystko furiata w obronie skutecznego. Przewrotny rozwój dalszych wydarzeń jednak mnie zaskoczył, bowiem coś na kształt archetypu dla najbardziej szokującego, flagowego dzieła Haneke’go prognozowałem. Zatem ta gruba eskalacja w kierunkach jakich raczej nie łatwo byłoby dokładnie przewidzieć, do finałowego oblężenia i próby linczu sprowadzona, byłą niespodzianką. Bardziej węszyłem kierunek na zazdrość i ambicje samcze - samce alfa skłonne do bitki dla rozrywki kontra pod kołnierzykiem w pulowerku ofiara losu, a uderzony zostałem obuchem przez pomysł na postać zmieniającą kompletnie pierwotne moje odczucie, z inicjatywą na obronę niczym Kevin McCallister, tylko w wersji total hardcore. Oczywiście odsuwając żarty na bok i rozpatrując sytuację akademicko psychologicznie, to myślę że w teorii taka przemiana jest możliwa do zaistnienia, gdy człowiek przyparty do muru i zdeterminowany do użycia wszelkich środków w defensywie, więc i obraz drastyczny na ekranie jest usprawiedliwiony. Poza tym robiąc pierwsze świadome i pełne podejście do tej filmowej klasyki (fragmenty mi przez lata rzecz jasna przed oczami w TV migały), dotarło do mnie, iż Peckinpah kojarzył mi się nietrafnie jedynie z kinem skierowanym do mniej wytrawnego widza, bo mógłbym wymienić przecież jego widowiskowe westerny i nie byłbym wówczas aż w takim błędzie, a tu taki myk - okazuje się być specem od kina bardzo daleko od wyłącznie ułagodzonej, umownej brutalności. W przypadku Nędznych psów delikatny kompletnie nie jest, dając widzowi twarde kino bez wytchnienia. Kimś kto mógłby śmiało zainspirować Smarzowskiego, robiąc na nim za młodu gigantyczne wrażenie.

The Passenger / Zawód: Reporter (1975) - Michelangelo Antonioni

 

Pozbawiony tła muzycznego, wyłącznie z dźwiękami otoczenia, w zasadzie (szanując oczywiście inne role) jednoosobowy i neoczywisty (ach ten dominator Nicholson) polityczny dramat śledczy, a w fazie drugiej już rodzaj ballady o ucieczce wyreżyserowany klasycznie autorsko przez Antonioniego. Może się cholera dłużyć, nie posiadać zbyt wiele kulminacji i może przez to niezbyt ekscytować, ale są za to przeciągane w nieskończoność (nawet bez finalizacji) kumulacje i ta narracja surowa ma swój wdzięki wytrawny, szczególnie gdy kamera konsekwentnie tropi takiego mistrza diabelskiego uroku jakim Jack Nicholson. On tu z ekranu karty rozdaje, operując własnymi atutami przyspawanymi do fizyczności i mimiki, a sama historia i jej turystyczny wymiar (sporo zwiedzania poprzez podróżowanie) jest niczym dodatek do magnetyzmu Nicholsona. Ja jak już dałem poczuć szanuje zarówno giganta Jacka jak i sposób filmowania bez nadmierności - ascetyczny ale nie ubogi oczywiście i daje się z łatwością kupować klimatom jaki budowano w amerykańskim kinie z szorstkich z lat siedemdziesiątych. Niech mi świadkiem mój nieposkromiony zmysł krytyczny, że w to się transowo wciąga i tym można się zaciągnąć, pomimo iż metody i narzędzia z pozoru mało chwytliwe i nośne. Pozostaje jednak czynnik zasadniczy, mozolny flow i jakaś może jeszcze fascynacja brakiem odpowiedzi na rodzące się pytania oraz wiercąca we łbie ciekawość, a głównie to wiarygodna gra aktorska, pobudzająca do sączenia z tego ekstraktu warsztatowego, składniki odżywcze maksymalnie stężone.

P.S. Po spisaniu własnych odczuć doczytałem, że to film jaki „nakazuje być czujnym” i to tak niezdarnie wyżej próbowałem dać podświadomie do zrozumienia.

Phoebe Bridgers - Lost Weekend (2026)

 

Ja o tej Pani niemal całkiem zdążyłem zapomnieć, a powodem częściowo sześcioletnia przerwa studyjna i estetyka w jakiej tworzy. To w sumie rzadka sytuacja, iż pomiędzy stuffem codziennym sięgnę po folkowo-indie rockowe ballady, jakie z równą swobodą można wspólnie pośpiewać przy ognisku w towarzystwie miłośników amerykańskiego folk rocka sprzed ponad pół wieku, jak i studyjnie interesująco bogato zaaranżować, by wówczas trudno było ponad kręgosłup akustyczny ponucić co tam w kompozycjach na przestrzeni czasu się wydarza. Nie mówię rzecz jasna o komplikowaniu matematycznym struktur, tylko doskonałym wyczuciu muzycznej faktury i podpieraniu się subtelnymi, lecz też zaawansowanymi aranżacyjnie pomysłami. Dlatego nawet jeśli na codzień nie korzystam obficie, to odtrutkę taką na wszechobecną tandetę plastikową amerykańską szanuję, a tym bardziej gdy w artystce drzemie równoczesnie pięknie wybudzany kiedy trzeba talent do pisania rzeczy najzwyczajniej emocjonalnie ekscytujących. Bez silenia się na przebojowość, tylko wydobywanie jej przy okazji z głębi kompozycyjnej erudycji, aby nie przejmowała nad nią dominacji, a urokliwie imponująco wraz z innymi elementami składowymi dopełniała się dla dobra siły oddziaływania efektu finalnego. To artystyczna jest emanacja dojrzałości i wrażliwości w kontekście tak muzyki jak i liryków, jakie opowiadając z autentyzmem po swojemu, odnoszą się poniekąd do "filmu Stracony weekend i 18-miesięcznego romansu Lennona podczas związku z Yoko Ono" - prawda że mało nijako? :) Do niego (film i separację w związku celebrytów mam na myśli) i własnych Phoebe przeżyć z ostatnich lat, w których sporo się działo i niekoniecznie dobrze, jakby marzyło sfinalizowało, bo jeśli ubrać ciuszki śledczego z Pudelka czy innego takiego, to chyba związek Phoebe z Paulem Mescalem w międzyczasie się rozpadł i w umyśle i wrażliwości artystki naturalnie potrzeba było, przez filtr strat i bólu go przesączyć, aby się samemu nieco "poterapetyzować" - co introwertycznie tutaj, już z perspektywy nowej relacji partnerskiej czyni. W jednym zdaniu podsumowując, Lost Weekend ma prawo dotrzeć do serca fanów dość różnych stylistyk dźwiękowych, bowiem gdy do mnie dociera, a aj podkreślam iż neo folkowo nie jestem ukierunkowany, to znak że moc tego albumu drzemie głębiej niż jego gatunkowa przynależności. Stąd polecam szeroko. 

Kontinental '25 (2025) - Radu Jude

 

Widzę w sobie duży potencjał na sporą, graniczącą z gigantyczną sympatię do twórczości Rude Jadu, jakbym nie był w tym jego świecie mało jeszcze obeznany i wciąż bezskutecznie próbował odnaleźć dostęp do wszystkiego co nakręcił, zanim powstał jego poprzedni, obfity czasowo hit dla bardzo wtajemniczonych - mowa o Nie obiecujcie sobie zbyt wiele po końcu świata. Znam na dzień dzisiejszy jedynie tytuły dwa, ale to już mi wystarcza abym czuł że sposób jego rozumienia kina społecznie zaangażowanego oraz bogactwo powiązań kontekstowych pod pozornie skromnym obliczem zewnętrznym, mega mi odpowiada i imponuje. Kręcenie półreportażowe, jak można w notkach doczytać w przypadku Kontinental '25 za pomocą osobistego iphone’a Jude Radu, mocno wkręcone w rozwijanie neorealistycznej historii mozaikowej. Kamera smartfona statyczna, ustawiona na szerszy plan, na rożnych płaskich płaszczyznach i charakterystycznie wykorzystana podczas ujęć w samochodach. Na poziomie treści właśnie społeczno-politycznej, wprost z życia, nieco dla pikanterii przerysowane dylematy, moralne deliberacje w świecie kapitalizmu niedojrzałego etycznie i moralności fasadowej, gdzie publiczne zadośćuczynienia stanowią formę uspokojenia sumienia, w systemowym wykorzystywaniu warstw niższych przez uprzywilejowane - tak tak, okazale socjologicznie to zabrzmiało i zaraz jeszcze zabrzmi. :) Kwestie nacjonalistyczne, nierówności społecznych i oceny w świecie internetowego opiniowania stereotypowego, przez które przemawiają frustracje i wylewana hektolitrami żółć. Być może lajtowa akurat hipokryzja i absurdy w formule kina formalnie po taniości zrealizowanym, lecz z mocnym przesłaniem analitycznym - politycznym, socjalnym. Ponadto kilka innych wtrętów, w tym metaforyczna i symboliczna filozofia Zen głoszona przez absolwenta mało atrakcyjnego na rynku pracy kierunku humanistycznego, zaistniała w dalszej części rozwijania inaugurującego przez tragedię wydarzenia oraz na tym samym levelu dyskusji objawiona nawijka znajomego narcystycznego Popa, a wszystko w sumie tak pokręcone aby opowiedzieć dosadnie i finezyjnie o wschodnioeuropejskiej patodeweloperce. Donoszę już wprost, iż bardzo mi leżało to kino bez ustawiania planu, z grubą przygodą nocną empatycznej i szanowanej Pani komorniczki po mocnym upojeniu. :)

Chelsea Wolfe - The Dark (2026)

 

Niemal błyskawicznie Chelsea pojawia się z nowym albumem, bowiem w cyklu wydawniczym dwa lata to dość krótki okres pomiędzy nowymi studyjnymi materiałami. Wbija mroczna "księżniczka" raczej znienacka - ja przynajmniej odnotowałem zapowiedzi longa niedługo przed samą premierą, a ja lubię kiedy ten czas jest maksymalnie zawężony, choć (na marginesuie dodam) niespodzianki o wrzuceniu płyty z dnia na dzień nie są najlepszym pomysłem, bo przecież chwilę trzeba się nacieszyć ekscytacją wyczekiwania. :) To powyżej jedno, drugie bardziej istotne naturalnie odniesie się do pierwszych wrażeń odsłuchowych, a tutaj mamy lekki dysonasik, bowiem jeśli krążek tytułowany jest The Dark, a brzmi znacznie mniej przygnębiająco od każdego poprzedniego, to można pomyśleć iż autorka jest przekorna. Nawet gdyby poczucie obcowania ze sztuką bardziej przystępną, a mianowicie lżejszą brzmieniowo i o sile chwytliwości piosenkowej większej się subiektywnie przebijało nieco zwodniczo, to akurat pewność moja mocno argumentowana w kwestii zwiększonej dynamiki kompozycji z Ciemności. Popem bym ich stylistyki nie określił, ale co niektóre numery mimo że tekstowo cisną na smutno, to też chce się do ich rytmu lekko podrygiwać bujająco. Żadne to akcje w stylu tanecznych typowo, ale co czuje moje ciało i jak reaguje tutaj szczerze pragnę poinformować. Nie wiem czy Temu Który stara się Podnosić tutaj Ciśnienie do gustu przypada intensywniej Chelsea taka quasi radiowa, czy ta sprzed lat, która potrafiła dreszcze riffami ciężkimi, z pogranicza doom metalu czy nawet mniej gruzowatych brzmień sludge'u, w moim szczęśliwie póki co sprawnym ciele wywołać. Odpowiedź jest najprostsza z możliwych, że w obecnej sytuacji dysponując Chelsea "wielotwarzową" mogę sobie zgodnie z nastrojem dobierać jej nutę do odsłuchu, stąd narzekać nie mogę bowiem szerszy zakres jest fajniejszy zdecydowanie od jego zawężania - oczywiście jeśli czuć w estetyce niezmiennie charakter właściwy artysty. Na The Dark mimo że chwilami artystka wyraźnie na poziomie soundu mięknie, to wciąż trzyma się oryginalnej dla siebie formy od lat wypracowanej. Nie napiszę więc iż long najnowszy to jakaś rewolucja, jak i nie mam przekonania że jest to ewolucja, gdy przecież się upierając bardziej jasno i żwawo też w pojedynczych indeksach na poprzednich materiałach bywało. Prywatnie to w sumie mnie cieszy takie ukierunkowanie na "uprzebojawianie", bowiem próbowałem dotychczas różnych sposobów na przekonanie Lalu Kontekstowej do zatopienia się w bólu Chelsea, a Lalu się tego mroku obawiała i jakoś skutecznie unikała, a teraz kiedy też te wiosła ekstremalnie nie zaciągają wielotonowym obciążeniem depresyjnym, ten pierwszy krok najtrudniejszy Lalu zrobi w końcu bez lęku. Trzymam kciuki bardzo mocno, a jak nie uda się jej wkręcić z płyt, to ostatecznie pozostanie do zrealizowania plan doskonały finałowy, czyli wykorzystanie biletów na zakupiony jesienny gig Chelsea w towarzystwie równie interesującej "wiedźmy" A.A. Williams - jaki w stołecznej Progresji się wydarzy. Tak, to szczwany, coraz bardziej jestem pewny że już nie ryzykowny plan. :)

P.S. Lepiej poinformowani, Ci co śledzą podglądając i podpytując donoszą, że to cytuję "pierwszy materiał artystki nad którym pracowała na trzeźwo i pogodzona z własnymi demonami" - w co wierzę, kiedy słyszę że mniej w nim cierpienia. Trzymaj się w końcu ciepło Chelsea!

The Rivals of Amziah King / Wszyscy moi wrogowie (2025) - Andrew Patterson

 

Szczególna sytuacja kiedy idziesz do kina, w ciemno raczej po plakatu wstępnej interpretacji przewidując coś w rodzaju retro kina sensacyjnego, bądź soczystego dramatu, a trafiasz na totalnie zaskakującą hybrydę wielogatunkową, w której w połowie następuje wyhamowanie nagłe, zwrot i aktor który do tej pory ciągnął całą historie charyzmą własną i odgrywanej postaci po prostu znika - niemal rozpływając się w powietrzu odchodząc do aniołków, ale tak silnie rezonuje na dalszy rozwój wątków, że nawet po wyparowaniu i zmianie środka ciężkości gatunkowej, jego obecność jest odczuwalna. Donoszę tajemniczo, trochę bardziej niż trochę spojlerując, ale nie przewiduję aby kulminacyjna zdrada fabuły powodowała u kogokolwiek kto najpierw zasięgnie tu języka, a później obejrzy film Andrew Pattersona odczucie rozczarowania. Bowiem fabuła jest tak skonstruowana, iż dramatyczno-sensacyjne oblicze przełomu tego niezwykle ludzkiego, wrażliwego w sposób elementarny obrazu, nie stanowi jego sedna. Więcej w nim płaszczyzny czułej niż surowej, a obie zostają z wyczuciem oryginalności otulone folk-country-bluesową (tak, to fachowo bluegrass) warstwą muzyczną w postaci tak stałego tła towarzyszącego interakcjom i dialogom (ten południowy redneckowy akcent), jak i między innymi plumkającego banjo czy innej mandoliny oraz przeplatania rytmu muzycznymi „performansami” w warunkach okoliczności amerykańskiej wsi sielskiej, ale i brutalnie surowej. Jest zatem pozytywnie i dla równowagi smutno, a wszystko co się wydarza kręci się wokół związku człowieka żyjącego i napędzanego prawdziwym wspólnotowym życiem, z przyrodą, a uporządkowanym dokładnie światem pszczół – wzorców życia społecznego. Zapamiętana zostanie na pewno poetycka scena przyciągania czułym spokojem i zrzucania z ramienia roju przez kapitalnego tutaj, urzekająco autentycznego, ze wspaniałą aurą roztaczaną Matthew McConaughey'a, czy ta finałowa cudownie alegorycznie określająca wartość lojalnego, z zasadami człowieka w kontakcie z potencjalnym zagrożeniem ze strony natury. Sama sekwencja z napisami początkowym robi już spory apetyt na nasycenie się doskonałym kinem, korzystającym z wielu inspiracji, ale osobliwie jak się okaże odnajdującym się w estetyce kina autorskiego – wymykając się łatwemu szufladkowaniu. Do końca z łatwością utrzymując moje zainteresowanie, bowiem trudno z sercem pod zbroją wrażliwym, nie dać się przekonać pozytywnemu tripowi w poszukiwaniu najbardziej wonnego nektaru życia dla samej przyjemności aktywnego, pracowitego i satysfakcjonującego istnienia. Tripowi w dość dynamicznym tempie, gdyż narracja opowiadając tak pozytywnie jak na smutno, wspomnianym bluegrassem podkręca rytm, a film może kojarzyć się z gigantycznym rozmiarami teledyskiem przerywanym scenami gadanymi, jakie wraz z każdym elementem składowym przybliżają jego wydźwięk przesłania, ku osobliwemu quasi moralitetowi.

P.S. Wyróżniłem Matthew, ale też na odpowiednią dawkę komplementów zasługuje cała obsada i pojawiający się w doskonałej formie w drugiej połowie, mega doświadczony hollywoodzki filmów akcji weteran w osobie Kurta Russella. 

The End of Oak Street / Koniec ulicy Dębowej (2026) - David Robert Mitchell

 

Kapitalna przygoda - przygoda VERY nostalgiczna. Doskonała zabawa - fajne kontrolowane lęki i poczucie humoru w doskonałych proporcjach dla mojego pokolenia szczególnie sentymentalnie związanego z okresem, gdy kategoria filmów rozrywkowych dla dorosłych i młodzieży była spójna, czyli zajebistego kina ejtisowego, więc MEGA frajda. Być może to nowa wersja klasyki pokroju Parku Jurajskiego i Powrotu do przyszłości nawet bardziej - jeśli nie uznawać krwiożerczych dinusiów za atrybut decydujący. Koncepcja brawurowo daleka w teorii od poważnego kina, a wyszło w praktyce fajnie mądrze, prawdziwie i naprawdę emocjonująco oraz zaskakująco głęboko wzruszająco - jedna scena taka że po reakcji Anne Hathaway serce miałem pokrojone. Fantastycznie technicznie wyprodukowane kino może nieco trącące myszką, ale w rzeczywistości dzięki reżyserskiej nerdowskiej pasji, świetnie przeniesione w świat technologii XXI wieku. Wiążące znakomicie uznane wzorce z finezją i umiejętnościami, gdy przykładowo widzimy inspirowane już daleką przeszłością ujęcia w pierwszym planie twarzy bohatera, a w drugim lokacji z partnerami danej interakcji - zobaczycie zrozumiecie, nie muszę wszystkiego wyjaśniać jasno. :) Relaks i ekscytacja, gdy członki odgryzane i wyrywane przez ptako-gady są ofiarom tajemniczego zjawiska przerzucania dzielnicy w czasie, ale i soczysta dawka humoru popularnego zapodanego w bardzo obrazowej formule - patrz kopulujące sierścio-włose diplodoki. Warto było skoczyć na seansik i dać wciągnąć się w kino archetypiczne, czyli w bajzel pozostawiony niczym po ataku zombiaków! Polecam gorąco, choć to klisze, ale jakie uroczo wdzięczne klisze i jaki słodziaśnie charakterny burek Starbuck!

P.S. W sumie nie miało prawa nie zagrać, kiedy za taką konwencję zabrał się David Robert Mitchell.

Fontaines D.C. - Dogrel (2019)

 

Tydzień temu zapowiedzieli kolejny materiał i wsparli to promocyjne info świeżutkim singlem, a ja równolegle z zafiksowaniem się na Marianne odkryłem nową twarz zespołową z Irlandii i na zmianę słuchałem singla od gwiazd alternatywy i muzycznych obrazków od Gurriers. Marianne udowodniła iż główni rozgrywający już są daleko od swoich korzeni, a na ich miejsce śmiało mogą wskoczyć nowi - zaangażowani i obiecujący ogromnie. Wspominam o Gurriers bowiem gdyby nie Come and See, raczej tak szybko nie odpaliłbym Dogrel - raczej ciesząc się jedynie obliczem autorów jednego z największych obecnie przeskoków z podziemia do mainstreamu rockowego. Kiedy jednak poczułem wibracje surowsze i skojarzenia wyraziste, zapragnąłem z teraźniejszej perspektywy spróbować bardziej świadomie (bez już skupienia na tym co od A Hero's Death wydali) rozkminić stylówę z Dogrel Dobrze pamiętałem i trafnie myślę powiązałem Gurriers i wczesny Fontaines, choć absolutnie tych grup z początkowych okresów pomylić nie można. Ani jedni ani drudzy mimo posiadających cech na szczęście nie rozmywających granice, nie pretendowali wówczas/teraz do bycia artystycznym fenomenem, a ich albumy technicznie wymagającymi dziełami sztuki. To co nagrali, a z czym dokładnie w tej refleksji o Dogrel się mierze, było czystym odzwierciedleniem tak w warstwie tekstowej i muzycznej wyjątkowego w swym klimacie oblicza Dublina i mentalności jego mieszkańców. Jest tutaj zatem "ilustracyjnie" opowiadane, stąd między innymi dużo fucków (środkowych palców wystawionych) i obrazów plugastwa wprost z ulic, gdzie podobno bruk śmierdzi, przesiąknięty moczem oraz też konfrontacji katolickiej przeszłości z nowoczesnością i brutalnym kapitalizmem. Innymi słowy jest krytycznie i buntowniczo, a najczęściej po prostu jak na quasi poezję dosadnie, a muzycznie natomiast najczęściej post punk nabija skoczny rytm, bas dudni na poziomie transowej zimnej fali, a charakterystyczne wiosła generują całkiem chwytliwy dodatkowy hałas. Instrumentaria standardowe, a wokal niczym w nowym ciele głos bardziej rzutkiego z braci Gallagher. :) Chatten to jednak żaden porywczy frustrat, a bardziej kolorowy i wrażliwy indywidualista, który idealnie odnajduje się we własnej skórze poety outsidera, a jego ziomkowie do tej przyciągającej wzrok wielbicieli artystów nietuzinkowych prezencji dorzucają własny, dzisiaj już absolutnie nie od sztancy koloryt. On współcześnie się upstrokacił znacząco, jak i może nastwiony jest mocniej na realizację założeń PR-u, co mnie akurat nie przeszkadza, bowiem uwielbiam ekipy w których ucieczka od uniformizacji sprawia, że jednostkowe fascynacje i oryginalne osobliwości się znakomicie dopełniają. Liczy się efekt - motywy zostawmy branżowym specjalistą od psucia tego co działało. :)

Minsk - With Echoes in the Movement of Stone (2009)

 

Faza słaba, okres przejściowy, schyłku optymizmu być może czas, więc kryzys - dobrze wszystko raczej z tej mrocznej perspektywy nie wygląda. Muzyka stąd na uszach częściej na grubo szyta - ogień bądź melancholia i jeszcze momenty (będąc ponad standard szczerym) małych entuzjazmów, gdy pomyśleć o nadchodzących premierach i tych longach jakie już jako świezynki mogą się w odtwarzaczu zakręcić. Ponadto czasem wyświetli się we wspomnieniach jakiś link sprzed lat, a to bywa sprężyną do dodatkowych refleksji i zasięgania informacji co akurat w obozie pół zapomnianego bandu obecnie się dzieje. Tak przypomniałem sobie, że tychże Amerykanów ostatni materiał jak dotąd w 2015 roku poddawałem autopsji, a od tamtej pory ani słychu o nich, więc gdy wpadłem na wzmiankę o ewentualnie szykującym się przebudzeniu ich koncertowym, to tak idąc za ciosem archiwizacyjnym, jak i syndromem depresyjnych pokus, dałem sobie chwilę spędzić z With Echoes in the Movement of Stone. Był to czas już programowo odarty z uśmiechu, różowych okularów zasunięcia w futerale, lecz też czas pomimo kontekstu emocjonalnego bardzo przyjemnie ładujący paradoksalnie akumulatory. Wiadomo, dobra nuta posępna wpływa na człowieka do wewnątrz skierowanego dwutorowo i tak też krążek Minsk z roku 2009-ego pozostawił mnie w stanie biegunowo różnym. Raz klimat dołu, dwa satysfakcja z obcowania z nutą od której psychodeliczno-depresyjnego ciężaru robi się na zgniłym serduszku jakoś bardziej milusio. Potężna nuta płynie, a w świadomości prócz transowego poniekąd odlotu, także liczne skojarzenia stylistyczne, bo kiedy mówi się o Minsk, to od razu dwie nazwy orbitują wokół  logotypu. Neurosis jako archetyp i Cult of Luna jako tego archetypu młodego pokolenia rozwijanie, ale kiedy ja zostaje pochłonięty przez WEitMoS (ekspertem od Neurosis absolutnie nie jestem), to bardziej skojarzeniami uciekam w stronę przymulonej wersji High of Fire, czy Kylesy - oczywiście wyczuwając te głównie podkreślane konotacje. Ponadto mam wrażenie, iż klimat i eksperymenty brzmieniowe (czasem za bardzo mnie jednak przytłaczające) kierują rozpoznawanie w stronę psychodelii z lat siedemdziesiątych. Jest w tym bowiem także posmak dziwactw i odjazdów intergalaktycznych (gdybym był sam w kosmicznych otchłani, to bym sobie zapuścił Almitra's Premonition i sprawdzał własne granice psychicznej wytrzymałości), jak i teraz gdy wspomniany wokalnie wybrzmiewa, to słyszę echa co niektórych bardziej surowych wprawek niemieckiego Kadavar. Faktycznie jak na zimną estetykę postmetalowo-sludge'owo-noise'ową, Minsk na swojej trójce przemawia dość eklektycznie, więc katalogowanie tejże wprawki jako oczywistych nawiązań jest pozbawione uzasadnienia. Patrzę więc na nią na zasadzie licznych skojarzeń, a nie super wiążącej przynależności gatunkowej, gdy poza wszystkimi powyżej asocjacjami wymienionymi, mocno w łeb wchodzi również charakter rytualny tej nuty, w której ponad skromne formalnie aranżacje, ładowane jednak obficie różnorodnościami, brudne brzmienie organiczne, wpływa w chA intensywnie na wycieczki porównawcze ze starymi, zamierzchłymi czasami nagrywania muzyki, a nie możliwości technicznych studyjnych. 

Gurriers - Come and See (2024)

 

Nadchodzi późnoletni/wczesnojesienny czas żniw muzycznych nowości, więc czas gorący na który zawsze z podnieceniem czekam, mimo że wiąże się z końcem wakacyjnego letniskowania. Tytułów będzie sporo do ogarnięcia, a pośród nich zapowiadany drugi krążek idących w ślad za Fontaines D.C. ich irlandzkich rodaków z Gurriers. Ten debiutancki, którego powyższy (podnieś wzrok) obrazek zdobi przegapiłem i odkrywam dopiero gdy dwójka promowana na horyzoncie, ale lepiej późno niż wcale - chyba że dotyczy to powiedzenie wybryku Gordona Shumway'a z gazem w piekarniku - wówczas ostrożnie! W przypadku wyczajenia czegoś ciekawego muzycznego z niedalekiej przeszłości nie ma niebezpieczeństwa, a jedynie przyjemność którą należy sączyć i jej poznaniem się napawać. Come and See jedzie na popularnym od nowa dzisiaj nurcie odświeżającym brytyjską alternatywę ejtisową, czyli na tym na czym rozgłos zasłużony coraz mocniej zdobywają ich wspomniani bardziej wciąż popularni naturalnie ziomale od Griana Chattena. Zatem album to całkiem eklektyczny i jeśli jeszcze ciągnąc przez chwilę porównania z większymi braćmi, to najbardziej z ich debiutancką estetyką, więc jest zarazem dość melodyjnie, ale więcej jednak zimnej rytmiki i raz ugładzonej, raz surowszej post punkowej wściekłości.  Nie ma kompletnie nudy, bowiem kiedy momentami odpływają w kierunku atmosferycznego, hipnotycznego czy bujanego grania, to zaraz są w stanie uderzyć czymś zdecydowanie żywszym, a wokalista zapodać łobuzerskie wersy barwą zbuntowanego smarkacza, z charakterystycznym pobrzmiewaniem akcentu. Tego przecież brakuje na ostatnim albumie Fontaines D.C., a Gurriers są w stanie na obecną chwilę wypełnić znakomicie lukę po zmieniających stopniowo na bardziej indie-popową estetykę, zmierzających na szczyty współczesnych, najbardziej perspektywicznych muzycznych Irlandczyków. Więksi dziś to mega gorący towar, a mniejsi jestem pewny, że mogą namieszać w przyszłości bardzo podobnie, bowiem Come and See jest już materiałem doskonałym i otwierającym im drzwi nie tylko do kariery, ale też kariery w różnych możliwie stylistycznych kierunkach. Dramaturgia konstrukcji jedynki zdradza talent do budowania struktur jakie fantastycznie ekscytują w formule długograja, a poszczególne indeksy same w sobie wyróżniają się cechami jakie stanowią o ich własnej oryginalności - mimo że w mocno ogranej przecież formule gatunkowej. Ja czuję w tej nucie szczerość, siłę i kreatywność, a to co już usłyszeć mi się udało z nadchodzącej Nobody's Coming To Save You przekonuje mnie, iż Come and See to tylko inauguracja kapitalnej ich drogi do szerszego zaistnienia i zdobycia uznania jako ekipy fajnie energetycznie napędzającej i aranżacyjnie frapującej. Tak się dzieje naturalnie, że jak ktoś się przebije, to ciągnie rozkręcony pęd ze sobą kolejne undergroundowe klejnoty. Gurriers jest jeszcze nieoszlifowany idealnie, ale to tylko kwestia czasu. Oby tylko ewolucja ku doskonałości, nie odebrała im całego waloru dzisiejszej dzikiej nieco świeżości. 

Mænd og høns / Mężczyźni i kurczaki (2015) - Anders Thomas Jensen

Szalony naukowiec i jego pokiereszowani synowie, obciążeni porządnie genetycznie, czyli do sportretowania z maksymalnym dystansem i poddania potęgowaniu patoli w manierze quasi tarantinowskiej, totalnie pojechany “gang Olsena” na dziedziczonym śmietnisku wychowywany. Wpierdzielają tony tych tytułowych kurczaków (sceny posiłków są akurat wyśmienicie nieapetyczne) i w sumie większego ani tym bardziej głębszego sensu w tej warsztatowej wprawce reżyserskiej (mogli sobie pozwolić na rozwinięcie skrzydeł kolorowych, też ucharakteryzowani przekomicznie aktorzy), raczej trudno się doszukać. On (gdyby nie dało się z kontekstu wychwycić, chodzi o sens :)) jakiś naturalnie jest, nie odbieram przecież prawa makabrycznej grotesce do kamuflowania pod właściwą odpychającą stylistyką przesłania czy czegoś w tę mańkę. Tylko jakby mnie nie łaskotało abstrakcyjne poczucie humoru, to na większość makabresek jestem przed hura heheszkowaniem uodporniony. Takie duńskie poczucie humoru, nie jest nawet wyzwaniem, bowiem nie chodzi tutaj o dojrzewanie do jego skumania, lecz o z natury chyba jego ekstremy kminieniu. Były momenty że jakieś oko mnie obserwujące podczas seansu wychwyciłoby grymas wyduszonego uśmiechu. Bez względu jednak na to ile by było takich incydentów zarejestrowanych, ani raz bodaj zdrowo nie parsknąłem, a częściej robiłem wielkie oczy - konsternacji smak w rozdziawionej gębie czując. Nie wiem dokładnie co obejrzałem, mimo że jakby mnie zapytano o jakieś szczegóły, to jest duże prawdopodobieństwo iż je zapamiętałem. Konkretnie szczególna jest to produkcja - wyraziście upstrzona czarna komedia, jaka zostanie we łbie, ale powtarzam, za cholerę więcej z niej ponad przekraczanie granic dobrego smaku poprzez darcie łacha z wynaturzeń ja nie doświadczyłem. Najgorsze, iż mając apetyt na Madsa w fazie, Mads tu jak jakby pierwowzór, powtórzenia z ostatniej dotąd jego roli u Jensena.

P.S. Dopiszę (bo przy Skandynawach to obowiązek), iż gdyby Lalu znalazła chwilę by mi więcej streszczenio-refleksji pod ryjek podstawić, to pewnie zakrzyknęła by z zachwytem, że kolejna perełka od zakręconego Jensena! Z obsadą z półki najwyższej, wymiatającą, że aż pióra lecą - dosłownie. To i sporo więcej by mi do słuchu dała, Lalu „skandynawowa”. :)

Italiensk for begyndere / Włoski dla początkujących (2000) - Lone Scherfig

 

Urocze, nieco absurdalne i naiwne małe ciepłe kino. Skromne zwyczajne historie skromnych zwyczajnych ludzi, połączone równie absurdalnie zwariowanym kursem języka włoskiego. Forma odarta, ludzie odarci z dodatkowych zakłócających odbiór właściwy warstw, wpływających na wszystko tylko nie na najbardziej życzliwą istotę. Tym razem surowy paradygmat Dogmy (przez te standardy, jest to film naturalnie jakby półamatorski), daje nam optymistyczną opowieść, nie dołując zbyt mocno skandynawskim chłodem, choć nie znaczy to, że jej surowizna nie dostarcza nam smutnych refleksyjnych poruszeń. Małe gesty i ludzie słabi, samotni, oczekujący na przełom, zainteresowanie, niosąc długotrwale w pokorze krzyż oczekiwań i obowiązków. Dogma 95 zawsze blisko człowieka, bez zbędnych wyszukanych efektów, ubarwień - czysty naturalizm oraz skupienie na twarzach i grymasach. Urok i magia tego manifestu tkwi w każdym najdrobniejszym szczególe - subtelnym geście, głębokim spojrzeniu, przelotnym dotyku. Fajna człowiecza plecionka, pełna życzliwości, empatii, tak silnej potrzeby obecności drugiej osoby, rozmowy, bliskości, miłości. Ponura kopenhaska rzeczywistość zostaje subtelnie i po cichutku ocieplona grubym kocem wrażliwości i już nie taka osamotniona w tłumie. Tenże smutny, a jasny film dla optymistycznych pomimo trosk smutasów, może mniej smutnych i wrażliwych odbiorców nieco śmieszyć, bo w rdzeniu się nie odnajdą, dryfując podczas seansu na fali małych lub większych groteskowych niuansów, tak mnogo w zachowaniach osobliwie wyobcowanych postaci obserwowalnych.

Atheis - Elements (1993)

 

Podczas odsłuchów Cynic, badanie słów kluczowych, czy inne ustrojstwo dobierające podobne treści wbiły mi w oczy tą charakterystyczną okładkę trójki Atheist i olśniło mnie, pamięć cucąc, że zanim może o Nocturnusa najmocniejszych dokonaniach, to obok ekipy z Paulem Masvidalem na czele, powinna chociażby właśnie Elements Atheis się pojawić. Równie mocny album w sensie łączenia gatunkowych proweniencji, gdzie jednako obok fundamentalnego death'u, muzycy ochoczo korzystają z inspiracji tak jazzu, jak jeszcze bardziej egzotycznego flamenco i doskonale zrytmizowanego, mrocznego, surowego bluesa. Osobiście Elements trafia do mnie z większym impetem niż Focus, a i samo jest krążkiem przystępniejszym, z bardziej wyeksponowaną melodyjnością. Ponadto typ wokalnej ekspozycji jakiej używał Kelly Shaefer kręcił mnie mocniej, niż Masvidala gardłowe popisy, ale najmocniej to zapadł mi w pamięć basu furkot Tony'ego Choy'a, a taki Air mogę śmiało uznawać za fenomen kreatywnego podejścia do basu figur wykorzystywania. To nie jedyne rzecz jasna walory kompozycji z Elements, bowiem sama w sobie konstrukcja materiału robi doskonałą robotę, gdy pomiędzy właściwe numery znakomite miniaturki instrumentalne zostają wplecione. Cynic i Atheist z roku 1993 jawią się jako główne motory napędowe rozwoju deathowej stylistyki, a dzięki nim scena nie patrzy już w stronę szybciej czy brutalniej, ale poszukuje bocznych furtek, których otwarcie wypuści zaduch i nabierze głębokiego oddechu. Atheist z tego okresu odmiennie od Cynic nie myśli wyłącznie o włączaniu elementów skrajnie teoretycznie niepasujących w ramy klasycznego, a często już zdominowanego death metalu, ale pozwala sobie by eklektyzm stanowił jeden z fundamentalnych walorów materiału, stąd obok siebie i bez poczucia niespójności (to jest gigantyczny plus na rzecz ekipy z Shaeferem) współegzystuje stricte death z feelingiem niemal pop rockowym. Uwielbiam przykładowo pomysł i koncepcję dynamiki wałka tytułowego, jak i tą jaka stoi za Mineral - tak samo z sympatią odbierając to co w tym utworze dzieje się w drażliwej rytmice, jak i w wątkach uspokajających ten żywioł. Można by śmiało donieść, iż trójeczka to eklektyzm formalny powiązany z miażdżącymi riffami i wpuszczonym w ten misz masz uporządkowujący fusion, ze szczególnym udziałem emocjonalnych pasaży. Krążek żyje osobliwym życiem wewnętrznego rozdygotania, a w tym nerwie jest jednak kontrolowany i dawkowany odprężający spokój. To nuta zdecydowanie milsza dla ucha i zdatna nawet do przełknięcia dla kogoś z rozregulowanym układem nerwowych - czego o Focus Cynica nie mogłem wcześniej napisać i teraz też nie wspomnę w formie oznajmującej. :)

Cynic - Focus (1993)

 

W powszechnym rozumieniu (jeżeli komukolwiek nie związanemu chce się nad definicją zastanawiać) death metal jest czymś w rodzaju stylu w ciężkiej muzyce, charakteryzującym się nieczytelną aranżacją, jazgotliwie-zgrzytliwymi gitarami oraz na poziomie tekstów gloryfikacją wszystkiego co odpychające na tym naszym padole i do tego bełkotliwego, wrzeszczącego paszczą ich interpretowania. Ogólnie najstraszniejsza obok black metalu i co ciekawe improwizowanego jazzu oraz nowoczesnej symfonicznej ekspresji anty muzyka. Piszę wstęp takowy z premedytacją i kąśliwie dodam, iż akurat taki death jaki zaproponowała czwórka wybitnych instrumentalistów ze stylem związanych, akurat w roku 1993 wiąże w jedna eksperymentalną, a zarazem spójną formę dwa kierunki wyżej wymieniane. Focus jest bowiem zarazem death metalowy, jak i jazzowy - wówczas kompletnie na scenie nowy. Wyrasta i rozkwita jednak z fundamentu jaki Chuck Schuldiner wraz z rozwojem swojej macierzystej grupy konsekwentnie promował, lecz wówczas jeszcze nie czuł powodu aby tak daleko z własnymi wizjami oryginalnego jazz-death'u zabrnąć. Miał gość chyba naturalnego czuja, gdy spojrzeć na fakt, iż Cynic rozbił wszystkie możliwe mury, przeszedł na kompletnie niezagospodarowane tereny i znikł, gdyż zapewne nie miał pomysłu na dalszą ewolucję. Nie dało rady dalej i bardziej "kosmicznie", a  gdy to określenie się pojawia, to od razu przypominam sobie, że zanim Chuck odkrył w sobie żyłkę eksploratora, to w estetyce swoją istotną rolę zaznaczył Nocturnus i może nawet bardziej niż Spiritual Healing i dalej Human, ekipa zmarłego właśnie Mike Browninga na The Key wystrzeliła w inne galaktyki death metalowej podróży ku nieznanemu. To zwięzły rys historyczny, a gdy wrócić myślami do Focusa, słucham go teraz zdecydowanie inaczej, niż gdy album liczył dopiero dni, tygodnie czy miesiące. Wtedy odpadłem, totalnie nie byłem gotowy na coś tak jazgotliwie połamanego, a później gdy już zacząłem dojrzewać do matematyki w metalu, czas już był zupełnie inny i miast doceniać prekursora, zafiksowałem się na nowej perełce jaką bezdyskusyjnie The Dillinger Escape Plan się okazali. Toteż w sumie nigdy Focus u mnie nie miał szans by urosnąć do rangi praktycznego kultu, mimo że zdarzały mi się z nim kontakty sporadyczne, ale dopiero teraz, kiedy lat w ch i jeszcze sporo więcej od premiery minęło, napisze od serca, łącząc się w sympatii z opiniami sprzed już laty, że rozumiem jakim objawieniem mogła być to płyta dla słuchacza drzewiej już na szok konstruktywny przygotowanego, a spotkanie wspomniany czterech wyjątkowych osobowości nadzieją na totalne przekonstruowanie death metalowej formuły, bądź jej intrygującego rozszczepienia. Wizjonerstwo i odwaga niebywała wypływa z każdego dźwięku, a zaawansowanie techniczne nakazuje bić najgłębsze pokłony przed instrumentalistami. Na całego zmiana spojrzenia na death metal, odrzucenie prymitywizmu czy brutalnie srogiej, zdołowanej koncepcji na rzecz połamanych struktur, lecz takiego rodzaju kombinacji, iż ciężar jest dodatkiem, a nie celem samym sobie. Pulsujące podziały jazzowe, rozbudowane przestrzenne frazy, sąsiadujące z gęstymi atakami, rozedrganiem, a do tego odjechane wokalizy, plus klimat quasi futurystyczny, a całość idealnie zbalansowana, by uniknąć dłużyzn czy z innej beczki, nie uczynić stuffu przerażająco odpychającym, przez konglomerat gęstych, skomplikowanych rozwiązań. Nie znaczy to podkreślam, iż Focus jest zarazem łatwy i trudny - on kiedyś był trudniejszy, dziś jest łatwiejszy, bowiem mnóstwo w międzyczasie w ekstremie się wydarzyło. W roku 1993 był znośnym jedynie dla maksymalnie wyrobionego i bez klapek na oczach metalowego szalikowca i nie odnosiło się to "wyrobienie" do znoszenia kilkutonowych walców czy prędkości nadświetlnych, tylko co z praktyki czasu najśmieszniejsze, na złagodzeniu klimatu i paradoksalnie skompresowaniu poprzez przewietrzenie jednocześnie faktury, by w perspektywie czasu powstała jeszcze inna - scena mega progresywnego instrumentalnego metalu. :)

Alexander / Aleksander (2004) - Oliver Stone

 

Kiedy Aleksander Macedoński zinterpretowany według Stone’a, nie zostaje zbyt ciepło, tak przez krytykę jak i widzów bez przerostu ego w temacie znajomości kina przyjęty, ja uznaję że fakt ten był/jest wciąż jawną niesprawiedliwością, jeśli zerknąć na konkurencję w gatunku, nadmiernie myślę mimo mojej także sympatii, zachwytem obdarzoną. Mówię na przykład o fenomenalny ale nazbyt ckliwym Gladiatorze, jaki robi wrażenie, mnie też przekonuje, ale tam gdzie kończy się hollywoodzko przyjazna narracja, tam pozostaje przestrzeń dla niewykorzystanej kontekstowo głębi. Natomiast Aleksander to zupełne przeciwieństwo i narracja szorstka pozostawia kawał przepracowanego miejsca dla mnóstwa historycznych niuansów, doskonale sugestywnie kręcącej mnie psychologicznie zeschizowanej Stone’a maniery i rozhulanej teatralnie, archaicznej (także potraktowanej przez opinie surowo) gry aktorskiej. Aleksander sam wygląda rewelacyjne w tej przeczącej jego krwiożerczości cherubinkowej fizys, a do tego plan hipnotyzuje barwami i wspomniane aktorskie kreacje sprzedane z manierą sceniczną, dają więcej intrygujących wrażeń, niż teraz przeze mnie rzucone odrobinę na pożarcie Gladiatora walory. W Gladiatorze dominuje rozrywka namiętna, a tutaj ambitna sztuka nieoczywista, więc w takim starciu bieli z czernią, staje po stronie soczystego czarnego i gdy teraz skupiam się na ekscytujące treści od Stone’a, myślę o spłaszczeniu też historii Odysa przez Nolana. Obiecałem sobie zrobić weryfikację (Odyseja vs. jeszcze nie zarchiwizowane u mnie klasyki historycznej estetyki) i w tym kontekście wolę zamiast bajeczki, kawał potężnego, być może nieprzyjaznego gigantycznej popularności kino kontrowersyjnego, reżysera obecnie zasłużenie wyklętego. Coś jest w tej interpretacji kinowej życia Aleksandra Wielkiego prócz krwistych oczywistości przerażająco niepokojącego - być może rodzaj wzniosłej powagi i klasyczny syndrom powłóczysty, archetypicznego teatru w kinie z lat pięćdziesiątych. Jest z pewnością ciężar gatunkowy sfokusowany na burzliwej i brutalnej historii ukazanej z klasą, rezygnując z typowej hollywoodzkiej manii, zeszlifowywania szorstkości ku łatwiejszej chłonności dla przeciętnego niedzielnego kinowego widza. Może jestem niewolnikiem symbolicznej sekwencji, fenomenalnego między innymi ujęcia w slow motion zmontowanego, a może ten styl ekspozycji egzotyki miejsc mojemu gustowi odpowiada, tudzież w odniesieniu do postaci/do bohatera, przeprawa przez zrodzone obsesje i ambicje oraz reżysera odwaga by amok, manię niebywałą wizualnie wszczepić w obrazy krwawej grozy, przepuszczone poprzez wyobraźni i finezji najostrzejszą filtrującą optykę - to mnie trwożąc zelektryzowało. Brak więc sukcesu finansowego, jest w przypadku Aleksandra powodem do detalicznego przejrzenia genezy powodów, a tym pierwotnym i głównym jak mniemam wysoki poziom odporności na wpływy podpowiadaczy i potężna megalomania Stone’a. Miał człowiek wówczas swoje przekorne usposobienie, jakie w ostatniej grubo ponad dekadzie, nie bardzo przekładało się na mocne tytuły, ale akurat Aleksander potraktowany bez taryfy ulgowej, to być może jego finalny, a najważniejsze ostatni zasadnie skuteczny był środkowy palec pokazany hollywoodzkiemu mainstreamowi. Według mnie przekonujący, tak jakościowo, jak ambicjonalnie.

P.S. Ponadto jak tu sfilmowane są sceny batalistyczne. Na nie się gapi z rozdziawioną gębą! Rzekłem!