Death - Human (1991)

Nie ma już od piętnastu lat na tym łez padole maestro Schuldinera, a mnie nieodłącznie towarzyszy, kiedy albumy Death odtwarzam pytanie, gdzie dziś byłby, w jakim muzycznym środowisku gdyby w tak młodym wieku nie przegrał z bezlitosną chorobą? Odpowiedź w pewnym sensie oczywista, bo człowiek z takim potencjałem kompozytorskim i taką wizją nie powielałby schematów, nie ograniczał się w zamkniętej stylistyce. W naturze swojej miał eksplorację nowych lądów, a potrzeba ich odkrywania była najistotniejszym motorem napędowym w jego twórczości. Precyzyjnie jednak kierunku rozwoju nie śmiałbym przewidywać, spekulacje pewnie by mnie ośmieszały i obnażałyby moje ograniczone horyzonty. Zatem nie porywam się na brawurowe wróżenie z fusów tylko okazję wykorzystam do bicia pokłonów przed pozostawionym nam maluczkim fanom dorobkiem mistrza. Skupię się w tym miejscu na krążku w pełni przełomowym dla flagowego okrętu dowodzonego przez Chucka Schuldinera. W moim przekonaniu to właśnie na Human rozpoczął się dla ikony wyścig wyłącznie z samym sobą, bo nie było dla nich konkurencji. Takie ekipy jak Nocturnus, Cynic, Pestilence czy Atheist wprawdzie trzymały poziom i na swój charakterystyczny sposób z impetem przesuwały czy poszerzały granicę, jednak w moim odczuciu nigdy nie sięgnęły tych szczytów, które zarezerwowane były wyłącznie dla Death. Może powód takiego stawiania spraw zawarty w subiektywnym braku pełnej kompatybilności pomiędzy moimi muzycznymi potrzebami, a stylem prezentowanym przez wymienionych. Może obiektywnie rzecz biorąc każda z tych grup była jedynie gorszą, bo wtórną odpowiedzią na geniusz formacji Schuldinera. Sprawa dyskusyjna, zatem by tekstu do rozmiarów elaboratu nie napompować i na zajadłe plucie jadem przez ekstremalnych fanów powyższych ekip się nie narazić napiszę koncyliacyjnie, że wielkość Death niepodważalna, a znaczenie wymienionych towarzyszy broni też znaczące. Human to niepodważalna klasyka, idealna konstrukcja mogąca być bez przesady nazywana intelektualnym death metalem. I nie mam tutaj wyłącznie na myśli skomplikowanych struktur instrumentalnych, lecz również teksty będące przenikliwymi obserwacjami natury człowieka z istotnym wpływem tez z pogranicza psychologii, socjologii i filozofii. To przede wszystkim odróżniało Death od setek innych ekip parających się ciężkim graniem, że w warstwie lirycznej nie odjeżdżali w pierdoły fantasy czy gore, tylko twardo stąpali po ziemi. Album przełomowy, epokowy, legendarny – bez dyskusji!    

Rival Sons - Hollow Bones (2016)

Nie ma po co na głębokie filozofowanie się silić, bo nie napiszę już praktycznie nic nowego, kiedy w przeciągu krótkiego czasu kolejny tekst o Rival Sons powstaje, a sama muzyka niewiele od wypracowanego, charakterystycznego stylu grupy się różni. Może i pewne niuanse świadczące, że jednak w miejscu nie stoją na Hollow Bones da się wychwycić, jednak ich kaliber dość mały by mogły wpływać znacząco na całościowy charakter tworzonych dźwięków. To kolejny kapitalny (nazwę go odważnie klasycznym) materiał Amerykanów będący dowodem potwierdzającym ich nieprzeciętną klasę i zajmowane od lat kilku czołowe miejsce na retro rockowej scenie. Synteza wielkiego talentu wokalnego Jaya Buchanana, jego kluczowej muzycznej wyobraźni oraz instrumentalnej biegłości i kompozytorskiego polotu jego towarzyszy, która z prostych środków potrafi aranżacyjne perły wydobyć. Hollow Bones to zarówno rockowe petardy, widowiskowe bluesowe improwizacje, nostalgiczne ballady z płaczliwą gitarą, jak i akurat tutaj w większej ilości ekstatyczne duchowe przeżycia bazujące na natchnionych wycieczkach w stronę gospel. Gdybym był wierzący to z pewnością podrygiwałbym w uniesieniu dziękując Bogu za tych czterech fantastycznych artystów zza oceanu. Mimo braku we mnie tego rodzaju wiary, gdy słucham przykładowo drugiej części utworu tytułowego bioderka me pląsają rytmicznie, ręce ku niebiosom się wznoszą, a braki wokalne stają się nieistotne w momencie, gdy potrzeba nieskrepowanej werbalnej ekspresji silniejsza od samokontroli. :) Jedyny problem, i to taki, który problemem gdy innych większych szczęśliwie brakuje, to długość krążka oscylująca w granicach czterdziestu minut. Brakuje więc jednego bardziej rozbudowanego numeru, który to by dopełnił całość i zamknął materiał w idealnym czasie. Po dziewięciu kawałkach apetyt nie do końca jest zaspokojony, potrzeba pozostania w świecie Rival Sons wciąż silna, obcowanie z dialogiem wokalu z wiosłem konieczne. Stąd też bardzo rzadko na jednym odsłuch Hollow Bones się kończy.

Irrational Man / Nieracjonalny mężczyzna (2015) - Woody Allen

Woody Allen jak nikt inny potrafi z wyświechtanego banału skroić przenikliwy intelektualnie majstersztyk. Udowadniał to po wielokroć i tym razem (chociaż narzekań krytyki nie uniknął) utrzymał poziom wysoki. Charakterystyczna, wypracowana przez lata lekka konwencja allenowska bazująca na klasycznych hollywoodzkich wzorcach, rozbudowana o ciężki ładunek filozoficzno-psychologiczny po raz kolejny (mimo, że to przecież było już tyle razy) potrafi utrzymać w skupieniu i po seansie pozostawić nie tylko w dobrym nastroju, lecz również dać materiał do rozważań. Szczęśliwie nie są to arcypoważne, wyłącznie czysto akademickie deliberacje, tylko przede wszystkim luźne refleksję w towarzystwie, jak doczytałem Ramsey Lewis Trio. Poszukiwanie sensu życia, powolne grzęźnięcie w stagnacji bez perspektywy odnalezienia świeżych podniet, które to pobudziłyby energię, przyniosły witalność i motywację. Odważnie spojone z wewnętrzna dyskusją bohatera w temacie idei porzucenia miałkiego teoretyzowania na rzecz namacalnego doświadczenia, kwestii moralności zależnej od oceny sytuacyjnej, usprawiedliwiania morderstwa dobrymi intencjami i estetyki podejmowanych działań, a finalnie zgrabnie spuentowana przez Allena odwołaniem do zbrodni i kary w duchu karmicznego porządku świata, lub może bardziej przypadkowych splotów wydarzeń - to wszystko moja subiektywna interpretacja. :) I może akurat Irrational Man w bezpośredniej konfrontacji z jego ikonicznymi produkcjami wypada mniej błyskotliwie to jednako dzięki genialnym aktorskim umiejętnością jednych z moich aktorskich ulubieńców w osobach Emmy Stone i Joaquina Phoenixa utrzymuje rasowy warsztatowy szlif. 

Grandma / Babka (2015) - Paul Weitz

Małe, kameralne kino o cholernie ważnych sprawach, zamknięte w zaledwie osiemdziesięciu minutach i w tych skromnych rozmiarach zawierające liczne głębokie prawdy o ludzkich relacjach w rodzinnym mikrokosmosie. Rodzina w centrum, a kluczową jej postacią babka. Tyle że ona sama zdecydowanie odstająca od przyjętego modelu - babcia chętniej spaliłaby skręta niż upiekła szarlotkę, raźniej wskoczyłaby do łóżka z atrakcyjną fizycznie i intelektualnie niewiastą niżby śpiewała psalmy w świątyni. Bo to pyskata sarkastyczna ekscentryczka z dominującym charakterem i szerokim doświadczonym spojrzeniem. Stanowcza feministka, świadoma lesbijka o artystycznej wrażliwości skrytej głęboko pod grubą skórą hartowaną goryczą. Wraz z "nieostrożną" wnuczką i poniekąd także we współpracy z apodyktyczną córką poszukuje rozwiązania "problemu", który znienacka się pojawia zmuszając do przedsięwzięcia intensywnych działań i odpowiedzialnych kontrowersyjnych decyzji. Z pozoru proste, choć niepozbawione rzecz jasna obiekcji rozwiązanie z czasem stają się coraz bardziej wątpliwe, a podjęte finalnie decyzje w żadnym wypadku nie są ukazywane jako te jedyne i najwłaściwsze. Tu w rzeczy samej tkwi istota tej dojrzałej i wartościowej produkcji, że nie narzuca przekonań, nie próbuje podstępnie przemycać ideologii i umoralniać z pozycji "wiem lepiej". Bez nadęcia i łzawej otoczki z rozważną nostalgią ale i odpowiednią porcją celnego poczucia humoru. Niszowe, niezależne kino dla niespętanych konwenansami umysłów, znaczy tych jeszcze odpornych na ideologiczną indoktrynację. 

Ali (2001) - Michael Mann

Śmierć mistrza nakazała sięgnąć po raz wtóry po jego filmową biografię autorstwa Michaela Manna, a że nie tylko od strony merytorycznej to pozycja zacna, zatem powrót do niej z pewnością nieprzyjemnym obowiązkiem nie był. Dodatkowo zdeklarowanym wielbicielem wszelkiego rodzaju autentycznych historii opowiedzianych językiem filmowym, a dotyczących postaci nietuzinkowych jestem, stąd zatopienie się w tych smutnych okolicznościach w wartościowym obrazie prócz pogłębienia wiedzy o ikonie równolegle stworzyło okazję do kilku istotnych refleksji. Ich obiektem człowiek budzący swego czasu ogromne kontrowersje, z jednej strony ikona boksu i wszelkich organizacji walczących z rasizmem z drugiej showman z ogromnym ego, niewyparzoną gębą, taki arogancki kogut podporządkowujący sobie mieszkańców kurnika. Społecznik, który wykorzystał sławę nie wyłącznie dla egoistycznych celów, lecz także megaloman podatny na religijno-ideologiczną indoktrynację. Egoista i altruista w jednej osobie, z żelazną konsekwencją realizujący postanowienia i wprowadzający zasady w życie. Postać barwna niezwykle, z wyrazistymi przekonaniami zdolny do rzeczy wielkich jak i popełniający masę błędów. Uparty z przyrodzeniem z granitu, bezkompromisowy z gigantyczną wewnętrzną motywacją. Utalentowany i pracowity, z wrodzonymi predyspozycjami i wykutymi w treningu umiejętnościami. Mitoman poniekąd z tandetną gadką nastawioną na zdobywanie lanserskiego poklasku (ach te jego rymowanki) i mistrz niekwestionowany, który wstrząsnął środowiskiem pięściarskim i ówczesnym amerykańskim społeczeństwem deklarującym w przytłaczającym stopniu przywiązanie do konserwatywnych tradycji w duchu segregacji rasowej. Nie dziwi zatem, iż jego kariera  obfitująca w liczne zwroty akcji, gdzie brak poprawności politycznej przysporzył mu zarówno mnóstwo wrogów wśród białych decydentów i wiele sympatii pośród kolorowych braci, stała się kapitalnym materiałem dla filmowców. Cieszy mnie, iż tak bogaty życiorys został genialnie wykorzystany przez Michaela Manna, zarówno od strony emocjonalnej, przenikliwie analizując legendę jak i warsztatowej kapitalnie oprawiając treść dźwiękami z epoki, szlagierami czarnej muzyki oraz niezwykle realistycznie odtwarzając sekwencje walk z genialnym zakończeniem obrazu kultowym starciem Alego z Foremanem. Unikalna postać i godna jej prezentacja.

P.S. Przyznać muszę, choć wielbiciel „talentu” Willa Smitha ze mnie żaden, iż akurat w tej roli wypadł naprawdę przekonująco.

Black Sabbath - Paranoid (1970)

Black Sabbath, co „najoczywistszą” oczywistością w tym najdoskonalszym klasycznym układzie personalnym, to ciężki, masywny riff Iommiego, wyrazisty bulgot basu Geezera, swingowy puls perkusji Warda i antyśpiew Ozzy’ego. Z tego standardowego zestawu instrumentów cztery ikony hard rocka stworzyły szeroki wachlarz możliwości, dzięki ogromnej muzycznej wyobraźni oraz determinacji. Na Paranoid w moim i zapewne wielu przekonaniu znajdują się utwory absolutnie esencjonalne dla szybko wypracowanego stylu legendy. Bo oto te osiem numerów to rozbudowany formalnie, pełen zwrotów akcji antywojenny manifest w postaci War Pigs, chwytliwy i dynamiczny tytułowy Paranoid, surowy wręcz „prosty” Iron Man, ekstremalnie mroczny Electric Funeral, żwawy do potupania nóżką stworzony Hand of Doom oraz Fairies Wear Boots, nieco eksperymentalny, popisowy w sensie obijania zestawu perkusyjnego Rat Salad i zjawiskowo wypełniony klimatem, przesiąknięty czarującym groovem Planet Caravan. Każda z tych kompozycji może być uznawana za tą reprezentacyjną dla stylu Black Sabbath, bo oto wszystkie te kierunki, w różnych proporcjach ale były kontynuowane na klasycznych krążkach i gdybym miał ochotę to z łatwością mógłbym przypisać im w tym miejscu po kilku odpowiedników z kolejnych albumów. Stąd mój wniosek, że jeżeli istnieją osoby nieświadome, tacy urwani z choinki laicy w kwestii rockowej legendy i chcieliby oni poczuć czym to zasłużył się pierwszy skład Black Sabbath w historii ciężkiej muzy to polecam właśnie Paranoid jako idealny probierz ich „stylu” Drugi album w dyskografii Brytyjczyków to niczym stworzony na kilka lat przed zakończeniem marszu po chwałę zestaw greatest hits. Nie ma bata – rzecz kultowa!

Moje córki krowy (2015) - Kinga Dębska

Obraz bardzo dobrze przyjęty przez wybredną polską krytykę i doceniony sporą sympatią przez zwykłą publiczność. Dojrzały dramat, a może bardziej błyskotliwa obyczajówka pozbawiona drażniącego nadęcia, rozdzielania włosa na czworo, bez typowej dla polskiej szkoły jękliwości, z łebskim poczuciem humoru, a jednak na poważnie z autentycznymi głębokimi emocjami. Przenikliwa analiza oparta na trzeźwych spostrzeżeniach i zaangażowanych od wewnątrz obserwacjach. Z wybornym tematem muzycznym akcentującym nieprzeholowaną nostalgię, wyraziście skrojonymi postaciami i naturalną, przekonująca grą aktorską Agaty Kuleszy, Gabrieli Muskały, Mariana Dziędziela, Marcina Dorocińskiego - wszystkich bez wyjątku. Mały film o dużym znaczeniu, niezwykle prawdziwy bez koloryzowania, taniego sentymentalizmu, czy telenowelowego banału. Za to z masą wrażeń do intensywnego przeżywania przez wzgląd na szeroki wachlarz pojawiających się postaw bohaterów i odniesień do osobistych doświadczeń. Bo niestety choróbska są w życiu nieuniknione, pytanie tylko kiedy trzeba będzie się z nimi zmierzyć i w jakiej skali. Czas płynie nieubłaganie, nie stajemy się młodsi i nie jesteśmy odporni na słabości organizmu. Czy poradzimy sobie poddani presji, narażeni na stres, z poczuciem odpowiedzialności, z przygniatającym ciężarem bezradności i około rodzinnymi zgrzytami. Jak przebrniemy przez te próby, w jakim stylu, z jakimi stratami, z jakim bagażem? Kinga Dębska nie podpowiada ewentualnych rozwiązań, nie moralizuje i nie osądza. Opowiada pouczającą rodzinną historię bez fałszów, autentycznie ze swadą, w której walor szkoleniowy istnieje, tyle że sprowadza się on wyłącznie do bezcennej prawdy stwierdzającej, iż jesteśmy niedoskonali zarówno z wadami jak i zaletami. Różni od siebie ale przez tą odmienność także dla siebie inspirujący, a przede wszystkim sobie potrzebni. Bo właśnie taką rolę powinna pełnić rodzina, pielęgnować poczucie dystansu do spraw błahych, wspierać i próbować przynajmniej starać się rozumieć z empatią i dobrą wolą nasze słabości. Wybuchy złości, szczere częstokroć przykre wyrzuty, wzajemne pretensje i żale nagromadzone latami, wrzące i eksplodujące znienacka. Bo emocje muszą prędzej czy później znaleźć ujście, a my powinniśmy być przygotowani na zmierzenie się z ich konsekwencjami gotowi na przekształcenie ich energii w konstruktywne paliwo. Pretekst do ich przepracowania z pewnością się znajdzie i niekoniecznie musi być to choroba czy śmierć bliskich. 

AC/DC - Highway to Hell (1979)

Jest rok 2016, niemal już połowa, a ja piszę te kilka zdań w zupełnie od niedawna nowych okolicznościach dla AC/DC. Grupa, która zdecydowaną większość kariery przetrwała w żelaznym składzie z niewielkimi roszadami na pozycji pałkera oraz tą najistotniejszą zmianą frontmana, teraz rozsypuje się na moich oczach niczym domek z kart. Tracą Panowie zdrowie, jeden po drugim i siłą rzeczy (to nieuniknione) zejść muszą ze sceny. Na początek Malcolm, teraz Brian Johnson i pytanie kto następny? Kapela podtrzymywana w sposób nieco kontrowersyjny w koncertowym rytmie za sprawą angażu (rany boskie) statycznego, bo z uszkodzonym kulosem Axla Rosa nie poddaje się jednak i jak donoszą ci, co mieli okazję ich w tym zestawieni na żywo zobaczyć (osz cholera) dają radę. Nie widziałem i zapewne już nie zobaczę ich z Axlem (dobrze/niedobrze – cholera wie), więc powstrzymam się od grubej spekulacji w kwestii ocennej, pozwolę sobie tylko na jedną kąśliwą uwagę. Mianowicie jak pomyślę, że dziadek w krótkich spodenkach hasający po scenie doładowany słuszną porcją tlenu aby uratować trasę (opcja pierwsza, dla kasy, opcja druga, dla uciechy fanów – właściwą odpowiedź proszę sobie indywidualnie zakreślić) angażuje gwiazdora z poważnymi zaburzeniami osobowości, to automatycznie mój niepokój zostaje wzbudzony. Trzeba wiedzieć (pozwolę sobie na brawurowy cytat) „kiedy ze sceny zejść niepokonanym”, by na drwiny się nie narażać i nie ryzykować utraty opinii koncertowego tornada, które jak sam byłem świadkiem w 2010 roku zmiata ze sceny wszystko! Chce wierzyć, że pomimo tak dużych problemów ten rock’n’rollowy pociąg przejeżdża z impetem pozostawiając za sobą charakterystyczny zapach spalin. To pewne – to już koniec, tylko odwleczony nieco w czasie. Żegnaj legendo i proszę odejdź z klasą, niech Angusowi nie przyjdzie do głowy pomysł by nagrywać kolejny album, tym bardziej z zastępstwem wokalnym. Ja zamiast wymuszonych działań studyjnych zdecydowanie wole zapuścić sobie klasyki i co ciekawe coraz częściej te z epoki Bona Scotta. Gdzieś następuje we mnie pewna przemiana i jak uwielbiam kołyszące bluesy ze środkowej fazy Johnsona to teraz z atencją zarzucam longi z lat siedemdziesiątych, a wśród nich co jasne Highway to Hell. Te drapieżne rockery, bez wyjątku kipią potężną energią rozsadzającą głośniki i podgrzewającą krew w żyłach to najwyższej temperatury. Bo to płyta przepełniona testosteronem, napompowana adrenaliną, gdzie czuć gorący temperament Australijskich rockmanów. Nie ma na Higway to Hell jakichkolwiek wypełniaczy, brak nawet chwilowych przestojów (Night Prowler to żadna ballada - rzekłem :)) – jest gorrrąco, jest krew, pot ale nie ma łez. Bo prawdziwi mężczyźni nie łkają (ewentualnie tylko wypluwają z siebie gorycz). Korzystają z życia pełnymi garściami chwytając we własne łapska kobiece wdzięki, idąc przez życie z uśmiechem na gębie, arogancko zdobywając poklask i uznanie. W towarzystwie brylują, sypią żartem, czarują, rozsiewają feromony, są samcami, nie ciotami. Czasem schodzą do piekła, lecz tylko by pobudzić w sobie determinację, strzelają płomieniami miłości, kochają na całego i tego samego oczekują od swych niewiast. Bawią się setnie i kurwa niestety kończą swój żywot zbyt wcześnie. Pozdrowienia dla króla życia, ukłony dla wiecznego Bona Scotta! 

P.S. Mężczyźni też nie przepraszają, tylko informują jak czują, że trzeba. Zatem by była jasność, nie jestem homofobem, żadnym też seksistą – to tylko Highway to Hell mi tak robi!

Triple 9 / Psy mafii (2016) - John Hillcoat

Tak się zdarzyło, że potrzebę obejrzenia mocnego kina akcji poczułem, gdy akurat w moim zasięgu pojawił się najnowszy obraz sygnowany nazwiskiem Johna Hillcoata. Może on nie jest specjalistą wyłącznie od modelowej hollywoodzkiej sensacji, jednakowoż za pośrednictwem Tripe 9 udowodnił, że także w tego rodzaju produkcjach odnajduje się znakomicie. Kawał krwistego mięcha zapodał z realizacyjnym rozmachem, intensywną dynamiką i skomplikowaną intrygą. Dramat maksymalnie nasycony brutalnością, osadzony w rzeczywistości śmiało mogącej być określaną jako piekło na ziemi. W niej mafia, gangi uliczne i gliniarze – ryje same zakapiorskie, co jeden to o profilu większego twardziela z miną aroganckiego cwaniaka, miękkimi ruchami i bez emocji oczami. Świat zakłamania, egoizmu i bezwzględności, chciwości i lansu z niewielkimi przejawami ludzkich odruchów tłamszonych koniecznością przetrwania. Złożona plątanina zależności, wyłącznie osobnicy umoczeni bądź szantażowani, żadnych czytelnych granic między dobrem i złem oraz naciąganej tandetnej superbohaterki. Realizm rządzi, bez kosmetycznych zabiegów, a jego fundamentem prócz świetnego przekonującego scenariusza, kapitalnych zdjęć i energetycznego montażu wyborna obsada. W niej między innymi Casey Affleck, Woody Harrelson, Chiwetel Ejiofor i Kate Winslett w roli udowadniającej jak uniwersalną jest aktorką. Nie spodziewałem się przyznam, mimo że nazwiska zacne, iż to wysokooktanowe kino, aż tak wysokiej klasy będzie.

P.S. Kolejny raz popisał się dystrybutor tłumacząc tytuł – brawa, takie ekstremalnie ironiczne.

Tetro (2009) - Francis Ford Coppola

Francis Ford Coppola, choć zdarzały mu się także filmy dość rutyniarskie dał się poznać oczywiście przede wszystkim jako specjalista od ambitnego kina, wizualnie mocno wystylizowanego. W tym kierunku poszedł wyraźnie przygotowując Tetro, bo właśnie strona wizualna zdaje się być najmocniejszym atutem tej produkcji. Intensywnie czarujące czarno-białe kadry dominują, a kolorowe zarezerwowane są dla retrospekcji oraz plastycznych wizualizacji. W pieczołowicie przygotowanej scenografii, w natchnionej grze światłem i cieniem, takim artystycznym spojrzeniu na kino kryje się największy walor tego obrazu. W atmosferze przesyconej duchem argentyńskiego tanga i nostalgicznym spojrzeniu w kierunku klasycznego włoskiego kina. O krok za formą stoi zaś treść, może nieco banalna, trącająca latynoską telenowelą, jednak podana z intelektualną przenikliwością, Freudowską analityczną głębią przez co dość skutecznie uciekająca spod ostrego noża krytyki. Widowisko hipnotyzujące i zarazem nieco usypiające – takie „artístico” dla części widzów zapewne zbyt pretensjonalne.  

The Dillinger Escape Plan - Ire Works (2007)

Nie będę jednoznacznie określał miejsca Ire Works w dyskografii Dillingerów, gdyż zwyczajnie moja znajomość ich twórczości ograniczona do rozgryzienia, fakt detalicznego (bo jak inaczej wkręcić się w ich świat :)), lecz jedynie ostatnich trzech albumów, a wszystko co przed Ire Works to tajemnica jeszcze nadal dla mojej świadomości niezrozumiała. Wiem oczywiście, bo czytam od lat prasę branżową, że wraz z tym albumem doszło do istotnej roszady personalnej w szeregach Amerykanów i ona odcisnęła swoje piętno na powstałych kompozycjach, aczkolwiek już Miss Machine sugerowała odejście od wyłącznie połamanego mathcore’a w stronę aranżacji znacznie bardziej chwytliwych i wokalnej ekwilibrystyki korzystającej także z czystej barwy. To takie przekonanie nie wynikające z pełnej autopsji, a jedynie na opiniach tych, co się na działalności muzycznej ekipy z New Jersey znają bardziej. Ja Ire Works analizuje niejako na biegu wstecznym przez pryzmat wpierw One of Us is a Killer i Option Paralysis i na tym tle jest to album, który mógł obecny kierunek rozwoju zasadniczo narzucić. Pośród skomplikowanych matematycznych łamańców skrzętnie poukrywane zostały numery o ogromnym potencjale przebojowym, gdzie immanentny dla muzyków Dillingera szlif szalonych akrobatycznych wygibasów spięty został doskonałą aranżacyjną pracą (ba, pozwolę sobie ją nazwać sztuką) z pełną wyobraźni przestrzenią dla wokalnych popisów Grega Puciato oraz wirtuozerskich parad sekcji rytmicznej i gitarzysty. Muzyka jest ze swobodą puszczana w przeróżne rejony, a bogactwo wykorzystanych środków czerpanych z wielobarwnych stylistyk każe patrzeć na jej autorów z uznaniem. Idealnym przykładem symbiozy pomiędzy awangardą pokręconej technicznej kanonady i melodyjnym potencjałem niemal ocierającym się o pop będą Milk Lizard i Black Bubblegum, dodatkowo na potrzeby promocji krążka ubrane we wspaniałe klipy. Zresztą brak tu słabego kawałka, jakiejś zapchajdziury i nawet, jeśli część z kompozycji wymaga upartego rozkminiania by odnaleźć w nich ukryty zamysł to i tak wysiłek włożony w analizę i syntezę daje finalnie poczucie spełnienia, kiedy wszystkie klocki idealnie spasowane zaczynają tworzyć całość. Cieszę się ogromnie, że nie odpuściłem, kiedy chemii pomiędzy mną, a Dillingerem nie było.

P.S. Na marginesie dodam, że kiedy w Horse Hunter pojawia się głos Brenta Hinds z Mastodon moje spełnienie jest już kompletne. 

Tomahawk - Mit Gas (2003)

Na otwarcie śpiew ptaków i Bird Song atakujący pulsującą energią sekcji rytmicznej, kapitalnie podkręcający napięcie, by co chwila rozpuszczać jej moc w plastycznym zwolnieniu. Dalej rozpędzony Rape this Day, a po nim funkujący You Can’t Win z subtelnym wykorzystaniem Pattonowych elektronicznych gadżetów, zakończony z zaskoczenia odjazdem w prostotę kilku pojedynczych dźwięków. I będę wyliczał dalej, choć żadne słowa nie oddadzą tego, co w tych kompozycjach z pasją zawarte. Podejmę próbę zaintrygowania może kilku przypadkowych czytelników, którzy akurat z pobocznym projektem wokalisty Faith No More nie zaznajomieni. Jeśli zrobię to od strony literackiej nieudolnie, wyraźnie chaotycznie z góry przepraszam i z pokorą spuszczę głowę, jeśli krytyka na mnie spadnie. ;) Zatem by nie przedłużać i w fałszywej skromności czy względnie żałosnej kokieterii nie utonąć, czwarty numer z kolei to Mayday, dysharmoniczny eksperyment z wiercącą dziurę we łbie gitarą i ekstremą wokalną przeplataną szeptem. Rogut natomiast jawi się jako numer pozornie poskładany z nieprzystających do siebie fragmentów w efekcie tworzących intrygującą mozaikę, coś na kształt kolażu. Gdy on wybrzmi przychodzi czas na mojego prywatnego faworyta w postaci kompozycji zatytułowanej Captain Midnight. Jej największy walor, który uznanie wzbudził zamknięty w pełnej dramaturgii epickiej konstrukcji opartej w przeważającym stopniu na elektronice. I jeśli o tych ulubionych utworach pisać to Harelip równie ekscytujący tyle, że za sprawą transowej swingującej psychodelii, When the Stars Begin to Fall, z wykrzyknikiem akcentowaną ekwilibrystyką wokalną i absolutnie zjawiskowy, czerpiący inspirację z estetyki estradowej, zaśpiewany jak doczytałem po hiszpańsku Desastre Natural. Krążek zamyka frapujący łącznik Harlem Clowns przechodzący w numer finałowy będący w sporej części za sprawą linii wokalnej (takie skojarzenie) dziwaczną kołysanką paradoksalnie podstępnie wyrywająca ze snu kakofonicznymi trzaskami miast subtelnie wyciszać. Reasumując, na Mit Gas doświadczam szerokiego przekroju nastrojów i klimatów – od typowych (oczywiście jak na standardy Tomahawk) rockerów, przez nastrojowe, pełne zwiewności i przestrzeni struktury, a na szalonych eksperymentach kończąc. Wszystko intensywnie podlane wszelakimi odgłosami generowanymi przez imponujący zestaw obsługiwany przez maestro Pattona. Podkreślę jeszcze by zadość się stało zasługom szefa tego ansamblu, iż nie byłoby tak genialnego efektu bez porywającego interpretatorskiego talentu Mike’a Pattona, który jako jedyny spośród dla wtajemniczonych w rockową awangardę kultowych nazwisk (Denison, Rutmanis i Stanier) konstytuujących Tomahawk daje upust własnej indywidualności. Reszta podporządkowana jest grze zespołowej, a efektem tej współpracy spójny eklektyzm – który jak wiadomo wyjątkowo trudny do uzyskania.

The Prestige / Prestiż (2006) - Christopher Nolan

Iluzja od wieków wciąż zachwyt wzbudza - wizualna magia nawet kiedy podszyta świadomością fałszu ma w sobie zawsze coś intrygującego, jest w obliczu dorosłości powrotem do dzieciństwa i świata bajek, w których to wyobraźnia granice możliwości wyznaczała. A że ona niemal nieograniczona, to i specjaliści od sztuczek przy użyciu dorobku nauki i technologicznych gadżetów przekraczają kolejne bariery dokonując „cudów”. Kiedyś ze scen teatralnych, teraz z ekranów telewizorów zmuszają widza do intelektualnego wysiłku w rozgryzaniu sztuczek, zaglądania ukradkiem za kulisy by poznać tajemnice skrywające się za widowiskową fasadą. Być nagradzanym burzą oklasków, stać się bożyszczem tłumów, to zapewne marzenie niejednego dzieciaka. Niewielu jednak to marzenie spełnia, bo to baśniowe oblicze zbyt gwałtownie konfrontuje się z poświęceniem jakiego trzeba doświadczyć, by najwyższy poziom w rzemiośle iluzjonisty osiągnąć. Tylko jednostki wytrwałe, cierpliwe i niesłychanie ambitne mają realne szanse na sukces. One jednak w tym pędzie często popadają w obsesje, tracąc kontrolę i o tym Nolan ciekawie opowiada. Pojedynek dwóch indywidualności kreuje, bohaterów ogarniętych podobną obsesją, która do zawodowej perfekcji i dramatu ich prowadzi. Scenariusz to przede wszystkim zagadka ekscytująca, z pasją odkrywana poprzez zrzucanie kolejnych zasłon, z apetycznym twistem który jak to często w kinowej formule, gdzie z gruntu zaskoczenie rządzi nie jest li tylko długo wyczekiwaną niewiarygodną i niestety rozczarowująco pustą emocjonalnie kulminacją. Tutaj akurat wyjątkowo szczęśliwie emocje są gęste, a sam twist nie świadczy wyłącznie o atrakcyjności produkcji. 

Pale Rider / Niesamowity jeździec(1985) - Clint Eastwood

Napiszę krótko, gdyż będąc szczerym to nie ma chyba zbytnio o czym się rozpisywać. Mianowicie Clint Eastwood jako ikona westernu wypada jak zwykle przekonująco, rola bohatera przemierzającego prerię mu nieobca, stąd nawet jako zakamuflowany rewolwerowiec pod postacią pastora wymierzającego sprawiedliwość jest interesujący. W tej swojej firmowej manierze kamiennej twarzy i prawdziwie testosteronowej męskości w pełni autentyczny. Zjawia się o właściwej porze w odpowiednim miejscu by zaprowadzić porządek, ratować uciskanych przed bezwzględnymi zawodowcami oraz mimochodem zdobywać niewieście serca. Bezbronni poszukiwacze złota i ich rodziny mogą już poczuć się bezpiecznie pod opieką anioła stróża, a on sam wyrównać rachunki i odkupić winy z przeszłości. No tak cieszy, że Niesamowity jeździec narobił zamieszania swoją obecnością, że uwolnił ducha walki przeciw pazerności, sile pieniądza i pozwolił dobru zatriumfować nad złem. ;) Tak, to schemat jak cholera, naiwność i prostota bije po oczach i niestety nie pozwala z czystym sumieniem postawić jeźdźca na tej samej półce, tuż obok Bez przebaczenia. Tylko siedem lat dzieli te produkcje, a przepaść między nimi ogromna. Jedynie sam mistrz w obydwu jako aktor jest w stanie wzbudzić zachwyt, bo w roli reżysera podpisującego się pod nimi wyłącznie w jednym przypadku ma powody do dumy. 

Porcupine Tree - Signify (1996)

Parafrazując słynną maksymę Forresta Gumpa – życie jest jak pudełko czekoladek, nigdy nie wiesz, na co trafisz to muzyka jest także jak to pudło łakoci, a ty człowieku nie wiesz, nie przewidzisz jakie smaki akurat za czas jakiś ci przypadną do gustu. :) Tak los ci podsuwa różne kompozycje smakowe i tylko od ciebie zależy czy pozwolisz sobie na degustację, znaczy dasz sobie szansę na odkrycie czegoś wyjątkowego, co twój gust zaspokoi i zmieni jednocześnie. Ten mechanizm przychodzi mi na myśl, gdy między innymi o Porcupine Tree myślę i wdzięczność swą tutaj wyrażę maestro Akerfeldtowi, że w swoim czasie mocno podkreślał jak istotny dla niego to band. In Absentia na starcie tej przygody była, a już po Deadwing na fali zauroczenia odkrywanie krążków starszych z naciskiem właśnie na Signify, czyli tej pozycji w dyskografii Jeżozwierzy, która w mym mniemaniu idealnie zespala czysto progresywny charakter twórczości ansamblu kierowanego przez Stevena Wilsona z bogatą elektroniką i w miarę motorycznym riffowaniem - melodyjnym, piosenkowym obliczem, refleksyjną naturą oraz potęga brzmienia. Kompozycje wychodzące spod pióra Wilsona to nie są standardowe jak na gatunek rozbudowane z megalomaniacką przesadą suity. One posiadając fundament zatopiony w progresywnym rocku, autentycznie korzystają z wszechogarniającej inspiracji bogactwem metod układania nut w zjawiskowe formy. Każdy utwór z Signify ma własną rozpoznawalną estetykę odróżniającą go pośród innych. Nie sposób się nudzić, kiedy poszczególne kawałki dosłownie przepływają przez narząd słuchu pozostawiając po sobie wyraźny ślad. Porcupine Tree nie boją się rozwiązań zaskakujących, często trudno akceptowalnych dla statecznych i wymagających wierności formule rockowych purystów. Jest to może pewien paradoks, kiedy wśród zwolenników progresji funkcjonuje przywiązanie do klasycznych, sprawdzonych reguł wyznaczających zakres tego, co można, a czego nie. Posiada jednak Wilson istotną zdolność, że pomimo przełamywania barier i przekraczania granic nie zmusza fanów do protestów w obronie czystości gatunkowej. Jego otwarcie przykładowo na cięższe gatunki i umiejętność celnego przetransportowania części ich cech na grunt własnej twórczości otwiera nie tylko oczy jemu samemu jak zwłaszcza jego publiczność do większej tolerancji inspiruje. Mnie początkowo Akerfeldt ukazał nieznane dotąd rejony, które eksplorując dały szanse na dostrzeganie w niszach z których przywędrowałem świeżych smaków. Takie sprzężenie zwrotne nastąpiło, które końca nie ma – każdy względnie nowy świat dźwięków prowadzi mnie nie tylko ku nieznanemu, lecz również zabiera do domu, gdzie po podróży zupełnie inaczej stare kąty spostrzegam. Powracając do startowej mądrości Forresta – niby to te same czekoladki, a częstokroć bukiet smakowy jakiś głębszy i szerszy. :)

Gojira - L'Enfant Sauvage (2012)

Nie ma co dyskutować z teorią zakładającą, że określone dźwięki trafiają do człowieka w sprzyjających okolicznościach, kiedy jest już odpowiednio przygotowany do ich przyswojenia. Innymi słowy, prosto z mostu by jasność pełna była – kiedy przyjdzie na nie czas. :) L’Enfant Sauvage w 2012 roku pomimo prób dość wytrwałych jako całość do mnie nie trafiła, chociaż kilka kompozycji już od pierwszego odsłuchu wyraźnym echem powracało, gdy cisza nastawała. Tak już jest jednak, że kierując się powyżej wyłuszczona zasadą często po dłuższym czy krótszym czasie powracam do tych albumów, które intrygują, chociaż jakieś wielkiej przyjemności ówcześnie nie przynosiły. Tym razem wtórne podejście nastąpiło tuż po premierze pierwszego singla z nadchodzącej już wkrótce płyty. Stranded tak mocno wbił się w mą świadomość, że nie omieszkałem błyskawicznie odtworzyć zarówno L’Enfant Sauvage jak i The Way of All Flesh. O tym drugim krążku kilka zdań skreślę niebawem, a teraz maksymalnie subiektywna refleksja w temacie longa z 2012 roku. Na starcie nomen omen Explosia z riffem jak przystało na Gojire mechanicznym i sprzężeniami eksplozję przypominającymi. Mocne otwarcie numerem, który akurat melodyjnej chwytliwości w głównym temacie pozbawiony. Nie trzeba jednak długo czekać by usłyszeć mechaniczny puls precyzyjnie skonstruowanych riffów współegzystujący z przebojowym szlifem wwiercającym się w czaszkę. Kompozycja tytułowa to modelowy przykład tego waloru, który w wykonaniu Francuzów do mnie skutecznie przemawia. Temat główny zbudowany na przestrzennym motywie to największa siła Gojiry, taki który swą progresywną naturą i jednocześnie transowym zapętleniem nie wyłazi z łba łatwo. To samo odczucie towarzyszy mi, gdy z głośników wybrzmiewają Liquid Fire, Born in Winter, The Axe i przede wszystkim absolutnie zjawiskowy The Gift of Guilt, który to dodatkowo w wersji koncertowej zamieszczonej w sieci samym ascetycznym obrazem miażdży. Prócz tych perełek by nudy słuchacz nie zaznał ekipa Joe Duplantiera raczy przebogatymi, złożonymi rytmicznie i maksymalnie zintensyfikowanymi kompozycjami w rodzaju Planned Obsolescence, Mouth of Kala oraz Pain is a Master, zeschizowanym i ciężarnym The Fall jak i intrygująca miniaturką The Wild Healer. Podsumowując, natura ekipy znad Loary skomplikowana, bo w tym matematycznym układzie pancernych riffów, sprzężeń, pisków, uderzeń perkusji, basowych wygibasów, ryków i w miarę czystych wokalnych zawodzeń kryje się nie tylko intrygująca kombinatoryka, ale i progresywna świadomość o ogromnej wyobraźni. Odkrycie tego niełatwe, za to trud rekompensowany godziwą przyjemnością odkrywania tych dźwięków z perspektywy podatności na ich czar.

The VVitch: A New-England Folktale / Czarownica: Bajka ludowa z Nowej Anglii (2015) - Robert Eggers

Sporą grupę fanów sobie ten film zjednał, szczególnie tych co we współczesnych plastikowych horrorkach niczego prócz spektakularnego kiczu nie dostrzegają. Oni właśnie w prostocie środków i sugestywnej symbolice The Witch odnajdują esencję dobrego filmu grozy. Klimat ich omotał, artystyczny szlif zniewolił - ta wizualna perfekcja z licznymi detalami, skąpana w półmroku i dopełniona idealnie dźwiękową oprawą. Namacalna obecność diabła, nie dosłowna, a mimo to eksponowana przenikliwie i intensywnie. Zabobony i czary, ludzka bezsilność w obliczu zjawisk niezrozumiałych i histeria potęgowana niemocą. I pomimo atmosfery gęstej, symboliki wyrazistej, oprawy mrocznej i źródła intrygującego w legendach i podaniach wywąchanego, brak ekstremalnie odczuwalnej upiornej grozy jest niezrozumiały. Znaczy ja większego lęku nie zaznałem spokojnie bez obaw udając się po seansie do toalety. :) Nie oznacza to jednak, że ta czarcia sugestia wyrastająca z poziomu scenariusza jest totalnie nieskuteczna. Brrrrr. 

Bone Tomahawk (2015) - S. Craig Zahler

Western jako gatunek triumfalnie powraca na salony, bo coraz częściej współcześnie reżyserzy sięgają po tematykę dzikiego zachodu i nie jest to tylko odgrzewanie starego mielonego kotleta, lecz ze świeżych produktów według klasycznej receptury przygotowanie często niezwykle apetycznego krwistego steka. Wspomnę tylko z tych ostatnich głośnych produkcji Tarantinowski The Hateful Eight, Tommy’ego Lee Jonesa The Homesman czy niszowy nieco Slow West Johna MacLeana. Każdy z nich na swój własny sposób oryginalny, choć osadzony w estetyce dość przewidywalnej, jednak Bone Tomahawk to pośród dzisiejszych westernów zdecydowanie nowa liga, z naciskiem na bezpośredni przekaz, gdzie przemoc pokazana do bólu dosłownie zahaczając nawet (może to przesada) o stylistykę gore. Festiwal brutalności ze skalpowaniem, przebijaniem i rozrywaniem w roli kluczowej, dla wielbicieli krwawej rzezi na modłę Piły czy innych spektakularnych slasherów. Na tyle efekciarski by skutecznie podrzucić western żądnym flaków smarkaczom i w miarę intrygujący merytorycznie by intelektualiści mogli zachwycić się jego przenikliwością. Przewraca treść żołądkową i umysł pobudza jednocześnie. Jak na debiut za względnie niedużą kasę, we własnej lidze produkt zaiste imponujący.  

High-Rise (2015) - Ben Wheatley

Wyzwanie teraz przede mną, znaczy jak to, co zobaczyłem zebrać do kupy, jak zinterpretować zgodnie z własną teorią, z założeniami Bena Wheatleya oraz J.G. Ballarda twórcy powieści, która to fundamentem scenariusza. Niełatwe zadanie, gdyż treść skomplikowana, pełna symboliki i odjazdów futurystycznych, a wnioski nasuwające się mało optymistyczne. Rzecz rozgrywa się w jednej zamkniętej przestrzeni betonowego kolosa, w złożonym ale jednak mikrokosmosie, a jej wydźwięk o rozbudowanej naturze psychologiczno-socjologicznej. O kompleksowym charakterze i szerokim kontekście, taki mini model naszego współczesnego świata. Tutaj rewolucja w wieżowcu, czyli Che Guevara na plakacie w jednym z mieszkań i S.O.S. Abby w intrygującej interpretacji, taka parafraza walki klas chwilowo obracającej w pył funkcjonującą drabinę społeczną. Na szczycie ustroju dobrobyt prowadzący wprost do totalnego zepsucia, zatracenia w hedonizmie i egoizmie. Chaos rozkładu moralnego, upadku zasad współżycia społecznego, przygnębiające natężenie psychoz i narcyzmu skrajnego. Wspiąć się na wyżyny by spaść skacząc lub zostając strąconym - brutalnie roztrzaskać się staczając się do poziomu absolutnego prymitywizmu, prymatu instynktu przetrwania fizycznego. Pytanie kluczowe o koszty rewolty, o cenę utraty kontroli, zatracenia się w przesycie i arogancji. Nie w pełni po jednokrotnym seansie jeszcze High-Rise przeze mnie odkryty, nadal w pewnych aspektach tajemniczy i przede wszystkim cholernie frapujący. Ta intelektualna schiza obecna jak i przede wszystkim wykorzystana formuła jeden klasyczny trop mi wskazuje. To niczym współczesna wariacja na temat twórczości Kubricka z naciskiem na Mechaniczną pomarańczę i Lśnienie. Treść, przesłanie i w szczególności ten sznyt stylistyczny, scenografia łącząca lata siedemdziesiąte z modernizmem, oraz muzyka klasyczna w monumentalnym wydaniu. Osobliwe niewątpliwie to przeżycie – wizualna rozpusta, manifest lustrujący mechanizmy kapitalizmu, wiwisekcja w nim ludzkich zachowań. Przenikliwa analiza – dzieło skończone na lata do rozkminiania!

Droids Attack - Sci-Fi or Die (2016)

Doczekałem się po sześciu latach kolejnego krążka Droids Attack i już na wstępie napiszę by jasność była, że warto było w sporą cierpliwość się uzbroić i nie tracić wiary, bo produkt to podobnie jak poprzedni wysokooktanowy. Istna burza riffów, w przeważającym stosunku do mocarnych zwolnień, dziarska kanonada, w druzgocącej większości na najwyższym biegu z redukcjami wyłącznie, gdy pęd odrobinę spada i potrzeba świeżej mocy, chwilowego oddechu by z impetem znów ruszyć napędzając rockową nawałnicę. Tyle, że tych spadków mocy niewiele, a ciężka maszyna wprowadzana jest na najwyższe obroty z łatwością. Wysokoenergetyczne paliwo lane i silnik o ciągu odrzutowym je spalający. W tym krzepkim naparzaniu jest zamysł odpowiedni, zmysł przebojowy, który sprytnie przetwarza moc nie wyłącznie w nieokiełznany pęd, lecz nosi także znamiona sporej chwytliwości jaką odpowiednio atrakcyjne przebieranie paluchami po gryfie zapewnia. Mało niestety jeszcze znani Amerykanie na czwartym krążku po raz wtóry już udowadniają, że sroce spod ogona to oni nie wypadli. Grają na swój sposób (tutaj nawet dęciaki znajdziemy co ikry dodają), w moim przekonaniu wybijają się ponad w większości jednolitą masę kapel rzeźbiących w okolicach ciężkiego stonera i umiarkowanego sludge'u. Czy jednak jankesi dostaną szansę na większą rozpoznawalność trudno prorokować. Życzę im aby przestali być anonimowi, przeskoczyli na kolejny poziom odnajdując swoje zasłużone miejsce w najwyższej klasie rozgrywkowej. Mają do tego siarczystego podlanego groove'm łojenia sporą smykałkę. Jeżeli nieco farta i pomyślnych zbiegów okoliczności im dopomoże zamienią w końcu to hobbystyczne podejście na pełen profesjonalizm. Nie wiem na ile wystarczy im jeszcze motywacji, zapału gdy w miejscu dreptać będą, a proza codziennych obowiązków nakaże im bardziej "rozsądne" wybory podejmować. Czas leci.

Radiohead - A Moon Shaped Pool (2016)

Szczerze zeznając, to nie znam się gruntownie na dźwiękach jakie Radiohead od lat eksploruje. Kiedy pierwsze efekty pracy Brytyjczyków oficjalnie na światło dzienne wychodziły absolutnie w stronę wyspiarskiej alternatywy nie zerkałem, później gdy w ich twórczości elektroniczna awangarda miejsce gitar zajmowała tym bardziej nie była to moja bajka, a znajomość muzyki sygnowanej nazwą Radiohead jedynie do pojedynczych tytułów się ograniczała. Jakieś próby komitywy miały miejsce, a ich inspiracją przede wszystkim częste wyznania braci Cavanagh jakoby zakochani w kompozycjach Greenwooda i Yorke’a Anathemę na bliźniacze wody kierowali. Tak jak muzycy Anathemy dali się oczarować kompozycjom rodaków, tak ja nie byłem w stanie ulec jej magii. Nie wsiąkłem w tego rodzaju estetykę na tyle by stać się fanem, choć Codex z poprzedniego krążka już chyba na zawsze będzie mnie wprowadzał w stan intensywnej zadumy. Jako laik w temacie jestem jednak w stanie zrozumieć, że dla zdeklarowanych miłośników alternatywy promowanej na naszym podwórku przez między innymi wszędobylskiego, niestrudzonego Artura Rojka, to grupa kultowa krytyce jakiejkolwiek nie poddawana. Nawet więcej traktowana w wiekomiejskim środowisku aspirującym do intelektualnej elity jako obowiązkowy atrybut przynależności do jej struktur. Lans na Radiohead jest pożądany i intensywnie stosowany, jednak nie mnie oceniać ile w nim autentycznej fascynacji, a ile trendziarskiej psychologii tłumu. Jak powyżej napisałem, nie znam się i pokora nakazuje mi powstrzymanie się przed dalszymi spekulacjami. Nie chcę wykazać się ignorancją, pragnę uniknąć także posądzenia o arogancję, nie oceniam i nie osądzam, a przynajmniej staram się pomimo naturalnej pokusy jaka u sarkastycznego dziada ciętego na lans dominuje, tego nie czynić. Pytanie teraz, tym co jakimś zbiegiem okoliczności czytają moje wypociny się nasuwa, na cholerę człowieku piszesz o muzyce grupy której na co dzień nie słuchasz, więcej tej muzyki nawet w podstawowym wymiarze nie znasz! Ano piszę, bo akurat A Moon Shaped Pool od kilku dni dosyć aktywnie przyswajam i robię to z nieskrywaną rozkoszą. :) Trudno mi zidentyfikować powód który zaciążył na takim obrocie spraw, bo zwyczajnie nie potrafię fachowo i wyczerpująco słowami opisać budowy nowego krążka i nie jestem w stanie merytorycznie porównać zawartości najnowszego albumu z produkcjami poprzednimi. Nie poświęciłem im przecież odpowiedniej ilości czasu, poskąpiłem osobistego emocjonalnego zaangażowania, nie wykazałem potrzebnej cierpliwości, ograniczając się do odsłuchów wyłącznie cząstkowych. Filozofia jak coś żre to się tego słucha, jak nie żre to się to odstawia w tych wszystkich przypadkach okazała się praktyczna, bo tak jak kiedyś nie było chemii tak w przypadku A Moon Shaped Pool jak na razie ta chemia, co zaskakuje, jest. Kręci mnie tak po prostu ta oniryczna atmosfera, eteryczna poświata i ilustracyjny charakter, szczególnie kiedy zmrok zapada i pozwala na pełne zatopienie się w dźwiękach. Więcej merytorycznie względem bieżącej twórczości ekipy Toma Yorke'a w tym momencie nie jestem w stanie napisać, więc nie będę porywał się na wymuszoną próbę bardziej wyczerpującego opisu, zrobią to rzecz jasna ci co ekspertami w sprawie. To moje chwilowe zainteresowanie, albo początek dłuższej kohabitacji, raptem jedynie z tym krążkiem przygoda lub też z szerszym przekrojem dyskografii Radiohead związek. Przekonam się o tym kiedy A Moon Shaped Pool swój egzamin z długotrwałej przyjaźni zda na ocenę pozytywną, wtedy to z pewnością na biegu wstecznym sięgać po kolejne albumy będę. Kompleksowa znajomość twórczości grupy jest więc możliwa i miejsce w mej duszy także do zagospodarowania się znajdzie. Może kiedyś na tych stronach pojawią się kompetentne recenzje pozostałych płyt – jednak tylko wtedy kiedy nastąpi zawiązanie z nimi głębszej relacji.

P.S. Mogłem napisać we wstępie, że to nie będzie typowa recenzja – powinienem uczciwie to zrobić! :)

Valley of the Sun - Volume Rock (2016)

W dwa lata po premierze pełnowymiarowego debiutu Valley of the Sun z drugim longiem na moją playlistę się wciskają. Szczególnie skutecznie to robiąc podczas podróży, gdyż to z definicji nieskomplikowane rockowe granie idealnie sprawdza się w aucie, gdy pokrętło głośności niemal na maksa ustawione, a wyobraźnia dźwiękami pobudzona rozpościera wizję prostej po horyzont drogi, pośród surowej spalonej słońcem przyrody. :) Idealnie muzyka proponowana przez Amerykanów z takim obrazem koresponduje i krew w żyłach rozgrzewa. Bez zbędnie wypasionej instrumentalnej ekwilibrystyki, wydumanych aranżerskich sztuczek, nader intelektualnej pozy i pretensji do gwiazdorki. Czysty esencjonalny rock, jedna nogą zatopiony w stonerowym piachu, drugą odziany w grunge'ową flanelową koszulę. Zagrany z mocą i pasją, ogromnie chwytliwy, żywy i pobudzający. Bez niespodzianek w porównaniu do drugiej epki i długograja Electric Talons on the Thunderhawk z charakterystyczną wokalną manierą frontmana, tak dobrze znaną z początku lat dziewięćdziesiątych. Może i numery są odrobinę  szablonowe, lecz nie ma to znaczenia kiedy liczy się przede wszystkim dobra zabawa i zwykła spontaniczna rozrywka. Jedyne co może przeszkadzać (może to tylko subiektywne odczucie), to nieco zbyt suche brzmienie, którego wadą zatracenie detali pod zmasowaną ścianą gitarowego grzania. Gdyby nieco inaczej dźwięk spreparować efekt byłby jeszcze bardziej witalny.

P.S. Dorzucam dopisek, bo doszukałem się nowej inspiracji w ich numerach, dokładnie pisząc to słyszę, że Solstice i Wants and Needs posiada w sobie rytmicznego ducha The Cult. Wiecie, rozumiecie, ten charakterystyczny gitarowy puls. Mylę się? ;)

Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles / Wywiad z wampirem (1994) - Neil Jordan

Obraz absolutnie kultowy, obok Draculi Francisa Forda Coppoli i Frankensteina Kennetha Branagha najlepsza mroczna produkcja lat dziewięćdziesiątych. Prawdziwa poezja, pełna przeszywającej grozy, ustawicznego napięcia, intrygującej tajemnicy, gęstej atmosfery i melancholijnej namiętności. Z fantastycznym scenariuszem na podstawie noweli Anne Rice, bogatą scenografią, kunsztownymi kostiumami, mistrzowską charakteryzacją, przejmującą muzyką i nadal robiącymi ogromne wrażenie efektami specjalnymi oraz (ufff) licznymi detalami, istotnymi drobnymi sugestiami pomiędzy wierszami. Obok tej zaiste imponującej listy walorów, wymienię rzecz jasna jeszcze kapitalne kreacje Toma Cruise’a (tylko rola Rona Kovica z Urodzonego 4 lipca może dorównywać postaci Lestata), Brada Pitta, który zwłaszcza brawurowej roli w Wywiadzie z wampirem zawdzięcza fenomenalny start przebogatej już dzisiaj kariery oraz ówcześnie młodziutkiej i absolutnie zjawiskowej Kirsten Dunst. Ta niezwykła opowieść o „dzieciach nocy”, opętanych obsesją krwi, doświadczonych przekleństwem nieśmiertelności, życiem pomiędzy światem żywych i martwych wzbudza nieprawdopodobnie żarliwe emocje do których wciąż powracam z niegasnącą ochotą. Ikona gatunku - bezwzględnie!

Saving Private Ryan / Szeregowiec Ryan (1998) - Steven Spielberg

Stracił Spielberg szczególnie ostatnio instynkt, tą umiejętność łączenia kina rozrywkowego z istotnym, wartościowym przesłaniem jakie za pośrednictwem jego głośnych tytułów do ogromnej publiczności docierało. Znany od zawsze był jako spec od hollywoodzkich superprodukcji, ale potrafił także kilkukrotnie udowodnić, że nie tylko lekką komercją nakarmić widza potrafi. Na czele pośród tych wybitnych artystycznie i merytorycznie filmów Lista Schindlera musi być wymieniona, a obok niej zaraz Imperium Słońca, Kolor Purpury i właśnie Szeregowiec Ryan. W produkcjach sygnowanych jego nazwiskiem efekty specjalne częstokroć odgrywały ważną rolę i dzieło z 1998 roku jest tej tezy idealnym potwierdzeniem. Tutaj widowiskowość użytych sztuczek przekłada się wprost na efektywność budowania wrażenia jakoby w centrum akcji widz się znajdował, a wokół niego wojenna pożoga zbierała niezwykle realistycznie swoje żniwo. Sekwencja lądowania wojsk alianckich w Normandii to majstersztyk sam w sobie. Równie wstrząsający emocjonalnie, poddający w wątpliwość przekonanie o cywilizacyjnych zdobyczach humanizmu, kiedy setki młodych istnień ludzkich uświęca swą krwią francuską ziemię jak i imponujący od strony czysto technicznej, gdy świst kul, huk eksplozji dosłownie rozrywa bębenki, a urywane fragmenty ciał i płynów fizjologicznych rozbijają się o obiektyw kamery. Robota Janusza Kamińskiego i całej ekipy technicznych specjalistów zaiste niesamowita, porównywalna wprost z tym co Sławomir Idziak (brawo Polska!) w kilka lat później dokonał współpracując z Ridleyem Scottem przy Helikopterze w ogniu. Ten sam chaos pola walki do bólu autentycznie uchwycony okiem kamery, to samo przerażenie w oczach żołnierzy postawionych przed obliczem śmierci i zmuszonych do instynktownej obrony własnego życia. Szeregowiec Ryan to nie jest obraz modelowo bezpieczny, taki w którym zachowuje się wyraźnie czarno-biały schemat, w którym jasno i klarownie wiadomo kto zły, a kto dobry. Nie jest to taki w stu procentach wojenny dramat w jankeskiej odsłonie, stosowana narracja bowiem przypomina bardziej obdarte z patriotycznego makijażu filmy pokroju Plutonu, niż upudrowane widowiskowe produkcje traktujące o działaniach wojennych powstające masowo w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Żeby beztrosko nie podłożyć się pod topór kata krytyki oczywiście czuję podczas projekcji, że Spielberg stosuje chwyty mogące być określane mianem emocjonalnej manipulacji, bo zarówno muzyka Johna Williamsa zalewa intensywnie całość patosem jak i łopot gwiaździstej flagi jest słyszalny, to jednako te tanie chwyty nie zabijają autentyczności dramatycznych wydarzeń, a tylko chronią film przed popadaniem w skrajny relatywizm i odpychającą totalną surowiznę. W tym zachowaniu odpowiednich proporcji widzę właśnie geniusz Stevena Spielberga, który wielokrotnie potrafił przełamać bezpośrednią brutalność i zrobić to z wdziękiem by obrazu nie pozbawić ambitnej psychologicznej głębi oraz nie przygotować akademickiego elaboratu dla przeintelektualizowanej, zmanierowanej elity. Odnalazł w tym przypadku złoty środek – uniknął taniego moralizatorstwa i radykalnej dosłowności prosto w oczy poskąpił. Tak, rozumiem także, że ten kompromis dla wielu może być decydującą wadą Szeregowca Ryana.

P.S. Patrząc na wojenne filmy, szczególnie ostatnimi czasy i biorąc pod uwagę okoliczności oraz współczesne polskie realia zastanawiam się kiedy zaczniemy uczyć dzieci, że wojna to żadne bohaterstwo, a ginący ludzie to niemal mityczni herosi. Kiedy historia ten doświadczony naród nauczy, że cierpienie, strach i bezradność to codzienność w obliczu wojny. Co to za chwała, która przelewa krew przypadkowych ofiar, co to za zwycięstwa kiedy każda strona konfliktu pogrążona we łzach. 

Radiator (2014) - Tom Browne

Przypadkiem z morza nowych tytułów Radiator został wyłowiony, po jedynie szczątkowym zapoznaniu się z tematem oraz co istotą zainteresowania, przywołaniu w promocji tytułów, które w mojej ocenie szczytów filmowej sztuki sięgają. Zachęta na tyle skuteczna była, że kilka innych obrazów oczekujących Radiator przeskoczył i w zaledwie dwa dni po zaistnieniu w mej świadomości, zagościł na ekranie. To kameralny dramat w większości w czterech ścianach się rozgrywający – autentyczny i dojrzały na podstawie jak wyczytałem osobistych doświadczeń reżysera. Z trzema głównymi postaciami i masą głębokich, pastelowych emocji - zdziwaczały, zgorzkniały starzec (ojciec), usłużna, cierpliwa staruszka (matka) i syn wyrwany z własnego życia, postawiony w obliczu wyzwania jakim opieka nad rodzicami. Pośród starych pokrytych kurzem przedmiotów z historią opowieść się rozgrywa - stert książek, skrzypiących drzwi i schodów, zamglonych okien, takiego w ogólności przygnębiającego bałaganu. Romantyczna poniekąd sielanka małomiasteczkowej senności przełamana zostaje mrokiem spostrzegania rzeczywistości oczami starca. Jest w tym jakieś piękno trudno definiowalne, może związane ze spokojem, brakiem gonitwy, ale i strach odczuwalny przed bezcelowością istnienia i oczekiwaniem na ostateczny koniec. Bo nic wyjątkowego się nie zdarzy, żaden nowy etap nie zaistnieje, wszystko za, a przed już nic. Kino pozbawione atrakcyjności czysto rozrywkowej, skupiające się przede wszystkim na wnikliwej refleksji. Może nie sięgające poziomu dzieła, jednak bardzo wartościowe z punktu widzenia zdobywania doświadczeń życiowych i pokory wobec starości.

Saul Fia / Syn Szawła (2015) - László Nemes

Kamera za głównym bohaterem stale podąża, perspektywa na nim skupiona, a w tle symbolicznie rozmyte okrucieństwo zmasowane i znieczulica wszechogarniająca, tak bardzo sugestywna, że po kilkudziesięciu minutach widz sam przestaje być wrażliwy na bestialstwo i sadyzm nazistów oraz cierpienie wszelakich ofiar. Obraz z jednej strony poprzez skrajny autentyzm wstrząsający, z drugiej jednocześnie za sprawą surowej narracji, między innymi także braku muzycznej osnowy pozbawiony emocji w sensie artystycznym. Zapadnie mi w pamięć niewątpliwie, mój ciężki oddech podczas seansu świadczył o sile jego oddziaływania, lecz absolutnie szybko do niego nie powrócę, bo to rodzaj tortury jakiej nie mam sobie ochoty zadawać po raz kolejny. Doceniam zamysł twórców i sposób realizacji mimo, że nie uważam by Syn Szawła był obrazem w pełni zasługującym na przyznawane laury. Zastanawia mnie teraz, zadaję sobie pytanie, czym kierowali się członkowie Amerykańskiej Akademii Filmowej przyznając mu tegoroczną statuetkę. Mam taką teorię o spiskowym pochodzeniu, że to był Oscar szczególnie polityczny w kontekście współczesnej nacjonalistycznej węgierskiej, jeszcze wciąż względnie miękkiej dyktatury.